Felietony-wywiady

W człowieku jednym z najbardziej fascynujących zjawisk jest bardzo długi okres podatności na kształcenie. W świecie przyrody wszystko dokonuje się stosunkowo szybko i w ograniczonym zakresie, liczy się na sekundy, dni, miesiące, ale rzadko na lata. Jak błyskawicznie narybek potrafi pływać, jak szybko ptaki opuszczają gniazda. Tylko w świecie ssaków proces usamodzielniania się trwa dłużej, ale cóż to jest w porównaniu z człowiekiem, który potrzebuje nie roku i nie 10 lat, żeby się rozwinąć i usamodzielnić. Kto ma 10 lat, jest jeszcze dzieckiem, 10-letnia owca jest już stworzeniem leciwym, a motyle dawno już poginęły.

Człowiek nie jest długowieczny, bywa że kruki żyją po 300 lat, więc znacznie dłużej od człowieka, ale człowiek bardzo długo się rozwija i to właśnie budzi zdumienie i zachwyt. Im bardziej sami dojrzewamy i mądrzejemy, tym lepiej rozumiemy fenomen napływających po nas pokoleń. Widzimy malutkie dzieci, które przyciągają ku sobie nieodpartą radością. Nawet krzyk i płacz ma dla najbliższego otoczenia jakiś zniewalający czar. Takie małe dzieci reagują przede wszystkim na ciepło rodziców. Potem z dzidziusia wykluwa się dziecko, które uczy się nie tylko przez naśladowanie, ale poprzez zadawanie coraz większej ilości pytań: A co to jest? A po co to jest? A co się z tym robi? A jak to działa? Objawia też swoją wolę, to chce, a tamtego nie. Widać wówczas wyraźnie, że wola w człowieku daje o sobie wcześniej znać niż rozum, że dziecko bawi się swoją wolą jak magiczną różdżką, niejednokrotnie wyprowadzając z równowagi najbliższe otoczenie.

W wieku 6 lub 7 lat człowiek wkracza do instytucji, której na imię szkoła. Teraz dopiero rozpoczyna się poważna i systematyczna nauka. Rodzice oddają swoje dzieci w ręce nauczycieli, którzy są dorośli i sami wcześniej musieli się odpowiednio kształcić. Nauka szkolna trwa latami.

Choć nie wszyscy uczą się tak długo jak tylko można, to jednak warto zauważyć, jaka liczba lat wchodzi tu w grę. Dziś szkoła podstawowa obejmuje 6 lat, kolejne 6 lat to gimnazjum i liceum, razem 12 lat. Po maturze można podjąć studia, zazwyczaj 5-letnie. Kto zdobył tytuł magistra, musiał uczyć się co najmniej 17 lat. Ale to jeszcze nie koniec. Po magisterium można dalej się uczyć, robiąc doktorat. Trwa to przynajmniej 4 lata. Aby być doktorem, trzeba uczyć się w sumie ponad 20 lat. To nie koniec. Po doktoracie są tacy, którzy uczą się dalej, by zdobyć habilitację. Zajmuje to kolejne 5, czasem 10 lat, a nawet 15 lat. Kto jest doktorem habilitowanym, poświęcił mniej więcej 30 lat swojego życia na naukę. Tyle bowiem trzeba czasu, aby zrozumieć pewne dziedziny i zdobyć określone umiejętności.

Co więcej, im dłużej człowiek się kształci, tym bardziej stać się może twórczy, a więc nie tylko coś poznaje, co już zostało odkryte, ale sam może odkryć coś nowego, może coś nowego wymyślić. Wykształcenie i tworzenie idą ze sobą w parze, świadczą o jakiejś niezwykłej otwartości i prężności ludzkiego ducha. Jak daleko w tyle zostaje za nami cały świat przyrody, jak bardzo jest ograniczony, jak zamknięty i nietwórczy.

Jeżeli człowiek tak istotnie różni się od świata przyrody, to nie można człowieka zmarnować, nie może nasz rozum, wola, wrażliwość leżeć odłogiem. Nie wszyscy muszą być naukowcami, ale na człowieku spoczywa obowiązek rozwoju. Jakie to przykre, gdy widzimy młodych ludzi, którzy przestają się rozwijać, którzy wchodzą w dorosłość zbyt wcześnie. Patrząc na takich ludzi, widzimy w nich ciągle tę potencjalność do bycia kimś więcej, a oni już się zatrzymali. Pod wpływem środowiska, złych rad, braku wyobraźni pozwalają na wydarcie sobie lotek i nie chcą się uczyć. Ptak bez lotek podfrunie, ale już nie poleci. Młodość jest czasem na kształcenie, a nie wiek dorosły. Z biegiem lat psychika nasza robi się twardsza, nauka przychodzi z większymi oporami, obowiązki rodzinne i zawodowe nie pozostawiają też na naukę zbyt wiele czasu. Trzeba się uczyć będąc młodym. To jest ten najwłaściwszy czas. Tego czasu nie wolno zmarnotrawić.

Młody człowiek nie musi rozumieć, jakim skarbem w jego rozwoju jest młodość. Muszą to jednak rozumieć ludzie dorośli, którzy ponoszą odpowiedzialność za to, kim będzie następne pokolenie. Za młode pokolenie odpowiedzialni są rodzice, których ambicją powinno być zdobycie wykształcenia przez własne dzieci. Ale odpowiedzialne jest również państwo, ponieważ to ono ustanawia zasady funkcjonowania ekonomii obejmującej możliwość finansowania studiów przez rodziców. Państwo, w ramach którego brak środków na kształcenie młodzieży, jest państwem zwyrodniałym, państwem egoistycznym, w którym dorośli stracili poczucie społecznej odpowiedzialności za kolejne pokolenie. Jak dzidziusia trzeba nakarmić i przewinąć, tak młodego człowieka trzeba kształcić i dokształcać, aby nie powstały umysłowe i moralne odparzenia, których bardzo trudno jest później się pozbyć.

Gdy jednak państwo poddawane jest różnego rodzaju eksperymentom ideologicznym przez tych, którzy nie żyją narodem, ale żyją z narodu, to troska o kształcenie spoczywa na całym narodzie polskim, tym, który mieszka w kraju i który wyjechał za granicę. Warto zainteresować się ludźmi zdolnymi, ludźmi z bliższej i dalszej rodziny, czy nie marnują czasu młodości, czy nie należałoby im pomóc, właśnie w tym niepowtarzalnym okresie, jakim jest młodość. Niech wyklują się na ludzi dorosłych, czyli dojrzałych i mądrych.

Popatrzmy raz jeszcze na te fascynujące fazy ludzkiego rozwoju. Stwórca ukazuje tu nieprzebrane możliwości. Warto wychodzić im naprzeciw, by nie marnować człowieka i nie marnować narodu.

Piotr Jaroszyński
"Nie tracić nadziei!"

Pytanie o rolę seniora w rodzinie wielopokoleniowej nie jest pytaniem łatwym, głównie ze względu na to, że zmianie ulega sam model rodziny a wraz z...

Głośmy prawdę, a błąd sam się zniszczy Z prof. Richardem J. Fafarą, filozofem z Adler-Aquinas Institute w USA, rozmawia Beata Falkowska. Co spowodowało, że katolicki Papież Jan Paweł II...

Nauka polska przed widmem zapaści Pod względem organizacyjnym, jak i personalnym nauka Polska wciąż tkwi w dziedzictwie PRL, a w ciągu ostatnich 20 lat nakłady finansowe na nią...

Postępuje proces dechrystianizacji Europy. Przejawia się to na wszystkich polach kultury, w nauce i edukacji, w moralności, ekonomii i polityce, w...

Wiatraki zaatakowały Australię Farmy wiatrowe to nie tylko polski problem i nie tylko w Polsce mamy do czynienia z bardzo silnym lobby, które skutecznie prowadzi swoje wiatrakowe...

Projekt zniesienia bezpłatnych studiów zgłoszony przez przewodniczącego Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich profesora Tadeusza Lutego...

Dyskusja i dialog, to podstawowe formy słownego kontaktu między ludźmi. Odpowiednikiem łacińskiego słowa discussio (disquasso) jest polskie...

Ideologia potrafi zatruć wiele słów, najpiękniejszych i najlepszych. Jednym z nich jest WYCHOWANIE. Bez wychowania nie byłoby Grecji („paideia”),...

Albert Speer to jeden z głównych twórców potęgi III Rzeszy. Najpierw był nadwornym architektem, który w lot chwytał rozmach pomysłów fuhrera,...

W Polsce ciągle łamane lub lekceważone są prawa człowieka, i to nie sporadycznie, lecz w sposób instytucjonalny i zorganizowany. By się o tym...

Życie człowieka i życie narodów płynie w czasie. Czasu, który minie, już nie da się przywrócić, odchodzi bezpowrotnie. Wszystko, co żyje, żyje ku...

Lewicowa rewolucja w białych rękawiczkach Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą,...

Moc literatury Wielu z nas pamięta słowa wypowiedziane w UNESCO 2 czerwca 1980 r. przez św. Jana Pawła II o tym, że naród polski przetrwał lata niewoli, nie mając...

Odrodzenie życia społecznego Polaków to nie tylko jednoczenie się we wzniosłych momentach w celu obrony jakiejś wielkiej wartości; odrodzenie to...

Z będącym niedawo w Chicago filozofem kultury, wykładowcą KUL-u prof. Piotrem Jaroszyńskim o ustroju, monarchii i biurokracji rozmawia Paweł Styrna....

Polacy są narodem rozproszonym po całym świecie. Tworzą mniejsze lub większe skupiska, czasem stanowią nieliczną garstkę zabłąkaną wśród wysp...

Konstytucja to najważniejszy dokument państwa, ponieważ określa jego ustrój, rodzaj władzy, prawa i obowiązki obywateli. Ale mimo zmian, które...

Słowo „naród" (i jego pochodne jak „narodowy" czy „narodowe") pojawia się czasem w najmniej oczekiwanych kontekstach i wychodzi z ust czy spod pióra...

O ile nasze położenie geopolityczne nie jest godne pozazdroszczenia, o tyle położenie geograficzne jest w swym zróżnicowaniu, bogactwie i pięknie...

Różne happeningi, których autorem jest poseł Platformy Obywatelskiej i szef jednej z komisji sejmowych, dr Janusz Palikot, oraz wywiady, jakich...

Zgromadzenie Ustawodawcze Dystryktu Federalnego (ALDF) w mieście Meksyk, stolicy Meksyku, zadecydowało, że do 12. tygodnia można bez żadnych...

Cywilizacje a multikulturalizm Kolejne sympozjum z cyklu "Przyszłość cywilizacji Zachodu" poświęcone będzie problemowi multikulturalizmu. Multikulturalizm, czyli wielokulturowość,...

Istota edukacji Zdewaluowanie pojęcia grzechu, podporządkowanie edukacji emocjonalności i nakierowanie jej jedynie na zdobywanie wiedzy, a także pozbycie się z...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL oraz członkiem Rady Naukowej Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i...

Kariera naukowa ręcznie sterowana "Załatwić negatywnie" - to lakoniczne stwierdzenie zamykało ciągnący się nieraz całymi latami proces blokowania przez reżim komunistyczny...

Wywiady rzeki ze znanymi ludźmi (najczęściej są to aktorzy, dziennikarze, politycy) przyciągają zazwyczaj wielu czytelników, nie zawsze kierując się...

Rok 2001 został ogłoszony przez polski parlament Rokiem Prymasa. Chwalebna to inicjatywa. Ze względu jednak na podwójną taktykę „sił postępu", która...

Po roku 1989 najpierw lansowano hasło: „Wróć, komuno", a gdy komuniści rzeczywiście wrócili, pojawiło się nowe hasło: „Wracajmy do Europy". Rzecz...

Odkłamać historię W potocznym wyobrażeniu historia jest dziedziną dotyczącą wydarzeń, do których już doszło i które odeszły w przeszłość. Powinna zatem interesować...

Unia zbyt mocno ingeruje w suwerenność państw Z prof. Piotrem Jaroszyńskim rozmawia Małgorzata Pabis. Jak Pan ocenia głos Brytyjczyków i ich mocne „nie” dla UE? – Brytyjczycy ze względu na...