Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, rozmawia Mariusz Kamieniecki

Ojciec Święty swoim autorytetem naukowca, pasterza stawiał prymat osoby ludzkiej nad materią, wskazując na moralność jako pierwszą i zasadniczą dziedzinę kultury. Czy świat wyciąga wnioski z tej nauki Papieża, czy widzi człowieka jako wartość?
- Papież swoim prestiżem, argumentacją i wiedzą umacniał w pierwszym rzędzie tych, którzy tak właśnie myślą lub nawet tylko przeczuwają, ale wobec presji środowisk, które chcą za wszelką ceną zredukować człowieka do materii, by człowiek nie był podmiotem, lecz przedmiotem, nie potrafią w pełni tego wyartykułować, czyli zabierać głosu, dyskutować, pisać. A tu otrzymują tak niezwykłe wsparcie ze strony kogoś wielkiego. Trudniejsza sprawa to tzw. świat, który nie jest jednością, natomiast jest rozbity na wiele cywilizacji, w których nawet mimo wprowadzenia ustroju demokratycznego i postępu techniki godność i prymat osoby ludzkiej nie są respektowane. Stąd bierze się potrzeba dialogu, który wymaga nie tylko dobrej woli, ale i wiedzy. A tego właśnie uczył nas Papież i to budziło szacunek nawet w środowiskach nastawionych obojętnie lub nieprzychylnie. Trzeba mieć cierpliwość, być otwartym, słuchać, ale nie ulegać, jeśli ktoś nie ma racji, choć z drugiej strony trzeba rozpoznać, dlaczego ktoś tak, a nie inaczej myśli, by podchodzić do innych z wyrozumiałością. Papież nie tylko nas uczył, ale swoją kulturą dawał przykład, jak możemy jako katolicy i jako Polacy postępować, by znaleźć dla siebie miejsce we współczesnym świecie.

Nad którymi słowami Papieża, człowieka, który był świadkiem starej i nowej epoki i chyba jak nikt inny potrafił zrozumieć i pogodzić przeszłość z teraźniejszością, a nawet proroczo wybiegać w przyszłość, powinniśmy się szczególnie pochylić i dlaczego?
- Myślę, że dzisiaj, wobec nawrotu kłamstwa i manipulacji przeszłością, a równocześnie wobec zaprogramowanej demoralizacji, która ma zniszczyć naszą przyszłość, powinniśmy zapytać samych siebie, co jest naszym Westerplatte, czy potrafimy je rozpoznać, być wiernymi i bronić do końca. Bo Polska czasem stanowi jedność ciała i ducha, ziemi, ludzi i kultury, ale częściej jest rozbijana, i wtedy bronić jej musimy w tych cząstkach, jakimi są nasze serca. I tam też jest Westerplatte, którego nie możemy poddać, by Polska mogła na nowo z tych milionów serc się odradzać.

Proszę opowiedzieć o swoich spotkaniach ze Sługą Bożym.
- Było takie spotkanie, które zapamiętam do końca życia, gdy u boku śp. o. prof. Mieczysława Krąpca mogłem spędzić z Ojcem Świętym dwie, może trzy godziny w Castel Gandolfo na kolacji. Był to wrzesień 1997 roku. Rozmawialiśmy o Polsce, o filozofii, o teologii i o Radiu Maryja, które wówczas próbowano zniszczyć... od wewnątrz. Małe grono, serdeczna atmosfera, tematy poważne, ale czasem i żarty. To był przepiękny wieczór. I bardzo pożyteczny, bo nasza wyprawa nie poszła na marne. 

Spotykał się Pan z Ojcem Świętym osobiście, ale jako naukowiec także poprzez pryzmat studiów Jego myśli. Która z papieskich nauk jest Panu szczególnie bliska i dlaczego?
- Karol Wojtyła jako profesor zajmował się przede wszystkim etyką, czyli życiem moralnym człowieka. To jest ten wymiar uniwersalny, w którym udział musi mieć każdy człowiek, bo jest człowiekiem. W twórczości filozoficznej Papieża najcenniejsze jest to, że potrafił połączyć nowe metody badania ludzkiej świadomości (rozwinięte zwłaszcza w fenomenologii) z tradycyjną i sprawdzoną przez wieki aretologią, czyli etyką opartą na cnotach. Bardzo cenił sobie dzieła o. Jacka Woronieckiego, który był mistrzem i dla przyszłego Papieża, i dla o. Krąpca. Etyka musi być etyką wychowawczą, a wychowujemy do zdobycia takich umiejętności, które pomogą nam podjąć słuszną decyzję, zgodną z sumieniem i skierowaną ku dobru. Dziś rządzi żywioł, spontaniczność, a tak naprawdę widać przede wszystkim brak kultury. Ludzka spontaniczność pozbawiona wychowania to naprawdę nic ciekawego, a nawet może być groźna, gdy pod wpływem emocji lub fałszywych idei zabierze się do przeprowadzenia rewolucji. Właśnie wzgląd na ten uniwersalny wymiar moralności sprawiał, że Papież mógł zwracać się do przedstawicieli różnych religii i różnych cywilizacji bez uprzedzeń, bo przecież wszyscy jesteśmy ludźmi, a to opiera się na godności, wolności i otwarciu na prawdę. Jan Paweł II bardzo mocno ukazywał związek tych trzech aspektów naszego człowieczeństwa, ostrzegając, że brak choćby jednego z nich musi prowadzić do naruszenia praw człowieka. Bo jak nie ma prawdy bez wolności (komunizm), tak i nie ma wolności bez prawdy (liberalizm), godność zaś oznacza, iż każdy człowiek ma prawo do szczęścia, którego nie są w stanie wypełnić iluzje różnych utopii. Warto studiować myśl filozoficzno-etyczną Karola Wojtyły. To rozwija i pomaga lepiej rozumieć samego siebie, jak żyć we współczesnym świecie, by życia nie zmarnować.

Dziękuję za rozmowę.

Jak ocalić Afrykę Afryka to jedno słowo i jeden kontynent, ale poza tym oznacza niezwykłe bogactwo i niezwykłą różnorodność, której nie da się sprowadzić do czegoś...

Nasz rodak, prof. Feliks Koneczny, pomijany przez polskojęzyczne środki przekazu i postkomunistyczne instytucje wydawnicze, a uznawany za jednego z...

Lewicowa rewolucja w białych rękawiczkach Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą,...

Odwiedzając Nowy York miałem nie raz okazję wjechać windą na sam dach World Trade Center. Roztaczał się stamtąd niesamowity widok: od północy na...

Blisko 10 tys. osób podpisało się pod listem wyrażający poparcie dla księdza arcybiskupa Józefa Michalika w związku z atakami medialnym na jego...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

PO w poszukiwaniu elektoratu W szyscy, którzy startują w wyborach, mają jeden cel: zdobyć jak najwięcej głosów. Ale nie wszyscy w taki sam sposób do tego dążą. Środki bowiem...

Coraz częstszym zjawiskiem na polskiej wsi są opuszczone gospodarstwa. Puste podwórko, na którym nie widać domowego ptactwa, niezamieszkała psia...

Dar Józefa Brandta Malarstwo polskie przełomu XIX i XX w., a więc czasu zaborów, skupione było na odzyskiwaniu duchowej niepodległości całego narodu. Właśnie z tego...

Gra w chrześcijaństwo Jeśli PO postawi głównie na elektorat lewicowy, to zaostrzy kampanię antyklerykalną, choć dla swoich katolickich zwolenników też coś znajdzie,...

W powstaniu warszawskim zginął kwiat polskiej młodzieży. Był to nasz narodowy skarb, wychowany i wykształcony w okresie międzywojennym, gdy dom i...

Na różne sposoby można paraliżować współdziałanie, ale jeden ze sposobów jest szczególnie zmyślny - jest nim pomieszanie języka. Tak stało się w...

Nowa Lewica – jaka krytyka? Gdy mowa o Nowej Lewicy, bardzo często pojawia się słowo „krytyka”. Słowo to ma w tym wypadku ważne, a nawet kluczowe znaczenie. Chodzi bowiem nie...

Wśród wielkich był największym polskim poetą 26 listopada 1855 r., w wieku 57 lat, zmarł Adam Mickiewicz. Daleko od rodzinnego Nowogródka, w którym spędził lata dziecięce, daleko od Wilna, w...

Gender: feminizm to marksizm Jeżeli sięgniemy po dzieła klasyków marksizmu, jak choćby samego Marksa czy jego najbliższego współpracownika Engelsa, to ze zdumieniem odkryjemy,...

Dziś, gdy mówimy o kulturze, to mamy najczęściej na myśli albo sztukę (pod wpływem romantyzmu), albo wykwintne maniery (człowiek kulturalny), albo...

Gender i młodzież Jeżeli chcemy ocalić dzieci przed gender, to korzystajmy przede wszystkim z naszego autorytetu jako rodziców. Dziecko bowiem, przychodząc na świat,...

Ostatnie wydarzenia w Polsce, wstrząsając podstawami naszej cywilizacji, zmuszają do formułowania zasadniczych pytań. Jednym z nich jest pytanie o...

Marszałek i premier podzielili się rolami. Pierwszy mówił w sposób bardziej urzędowy, drugi w sposób bardziej osobisty, ale obaj zapomnieli o...

Jedną z najcudowniejszych dziedzin kultury zachodniej jest teatr. Łączy bowiem w sobie różne sztuki takie jak malarstwo, rzeźba, architektura,...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim rozmawia dr Imelda Chłodna Jest Pan wykładowcą w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu oraz...

Józef Brandt tak polski Jest ciekawe, że Polska nie tylko w okresie niepodległości, ale również w czasach zaborów była atrakcyjna dla cudzoziemców. Wielu z nich postanowiło...

Obława trwa? Słowo „obława” pochodzi z języka myśliwskiego. Dotyczy takiego typu polowania, w którym znaczna liczba strzelców i naganiaczy otacza szerokim kołem...

Mało jest pojęć, które byłyby dziś bardziej nadużywane niż pojęcie demokracji. W gazetach, w radiu, w telewizji, nawet w szkole, co drugie słowo to...

Święty Zygmunt Feliński Postać Prymasa Polski świętego Zygmunta Szczęsnego Felińskiego jest ciągle zbyt mało znana. A przecież błyszczał nie tylko swoją postawą religijną...

Z profesorem Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Non omnis moriar Sentencja Horacego „Nie wszystek umrę” pasuje do dzieła, które pozostawił po sobie ksiądz kanonik Józef Hańczyc, proboszcz parafii Świętej Rodziny w...

Dziś szkołą życia i wzorem do naśladowania są dla wielu mieszkańców naszych wiosek właśnie telenowele. To tam roi się od luźnych związków, rozbitych...

Patrząc na to co dzieje się w świecie, zwłaszcza co działo się w XX wieku, odnosimy wrażenie, że musi nastąpić koniec świata. Zło wszędzie ukazuje...

Często słyszymy, że polityka to rzecz „brudna”, a więc, że uprawianiu jej w sposób nieodłączny i nieomal naturalny towarzyszą różnego rodzaju...