Felietony-wywiady
Polacy są narodem rozproszonym po całym świecie. Tworzą mniejsze lub większe skupiska, czasem stanowią nieliczną garstkę zabłąkaną wśród wysp Pacyfiku, czasem potężną wręcz aglomerację, jak choćby w Chicago czy Toronto, liczącą setki tysięcy, a nawet ponad milion ludzi. Jest to o tyle charakterystyczne, że naród nasz wielokrotnie skazywany był przez sąsiadów na biologiczne wyginięcie. A jednak przetrwał i to wcale w pokaźnej liczbie.

Czym różnią się Polacy w Polsce od Polaków na emigracji, czyli tzw. Polonii? Różnic jest bardzo wiele. Polonusi ujawniają bardzo wyraziste różnice pokoleniowe. Poszczególne fale emigrantów zachowują cechy polskie z okresu opuszczenia Ojczyzny. Dla kogoś, kto lubi polskość, jest to cudowna podróż do żywej historii. O ile bowiem w kraju siła współczesności wręcz miażdży przeszłość z jej zróżnicowaniem, kolorytem, odmiennością, o tyle na emigracji Polonusi w swej polskos'ci zostają tacy, jakimi byli przed ćwierć-, a nawet półwieczem. Przebywając z kimś, kto urodził się i wychował przed wojną, a do kraju ojczystego nigdy już nie wrócił, słyszymy język Polski przedwojennej, Polski Wileńszczyzny, Polski Podola, Polski Wołynia. Obserwujemy sposób zachowania, odnoszenia się domowników do siebie, do gości, tę jakże ujmująca grzeczność, serdeczność, ciepło. Słuchać możemy barwnych opowieści, które wypełniają niejeden wieczór. Przebywając wśród Polonii możemy wybierać pokolenia, z którymi chcemy przebywać, różnorodność dialektów, które chcemy słyszeć, możemy wybierać Polskę, jaką była.

Współczesnością Polaków na emigracji jest nowy dla nich świat. Polska pozostaje taką, jaką mają w sercu, gdy ją opuszczali. Równocześnie ta polskość jest na tyle silna, że potrafi przebić się w następne pokolenia, dzieci i wnucząt. Potrzebne jest tylko świadome i systematyczne zaangażowanie rodziców i dziadków, częste rozmowy z dziećmi, nauka pacierza, wierszyków, piosenek po polsku, nauka obyczajów religijnych i narodowych. Wówczas dzieci, urodzone w Kanadzie, Niemczech czy Stanach Zjednoczonych, mimo wielu trudności przechowają polskość, do której w wieku dorosłym będą z pewnością lgnęły, bo przecież kultura polska jest piękna.

Tzw. emigracja solidarnościowa, a więc ta z lat 80., jest w trudnej sytuacji. Zawisła w kulturowej próżni. Z jednej bowiem strony ruch „Solidarności" wyrósł z ambicji niepodległościowych i patriotycznych, a jednak sama emigracji solidarnościowa po początkowym okresie gorączkowego rozpolitykowania popadła w polityczną apatię, a w końcu wylądowała w czystym ekonomi zmie, czyli robieniu interesów. Przedstawicielom emigracji przedwojennej i wczesnopowojennej trudno jest odnaleźć wspólny język z młodą emigracją, która jest za mało patriotyczna, nie posiada wielkich ideałów, nie szanuje przeszłości. Oczywiście są wyjątki. I wtedy dopiero widać, jak wielką rolę odgrywa średnie pokolenie, które stanowić powinno żywy łącznik między pokoleniem najmłodszym i najstarszym. Przykłady takie znaleźć "nożna przede wszystkim w działalności harcerskiej, która w wielu kręgach emigracyjnych jest bardzo żywa.

Najbardziej charakterystycznymi elementami polskości jest masowy udział w niedzielnej Mszy Św.. Niezależnie od tego, czy jest to jeden z kościołów w Nowym Yorku, Chicago, Toronto, Oslo, Monachium czy choćby kościół w dalekiej Wiktorii (na wyspie Vancouver), atmosfera wszędzie jest taka sama, słychać tę samą polską mowę, polskie modlitwy, polskie pieśni, widać polskie zwyczaje; są osoby starsze i rodzice z dziećmi. Zamykając oczy można sobie wyobrazić, że wokół nie ma Manhatanu, nie ma jeziora Michigan, nie ma Pacyfiku, że wokół jest tylko Polska.

Niezwykle ciekawym zjawiskiem jest sobotnia szkoła polska, która najczęściej funkcjonuje przy parafii albo przy jednym z domów polonijnych. Pozbawiona rozszalałego ataku na polskość, jaki obecny jest w samej Polsce, tradycyjna i spokojna, w więc bez eksperymentów i reform, których celem jest odpolszczanie polskich dzieci w Polsce, sobotnie szkoły polskie przyciągają całkiem dobrowolnie dzieci i rodziców ze względu na powab kultury polskiej, której smak jest wyjątkowo atrakcyjny na obczyźnie. Z jakąż radością przeczytać można wybrane urywki poświęcone urodzie naszego języka, jakie znajdują się na wystawie zorganizowanej przez panią Anię, nauczycielkę polskiego, w sobotniej szkole polskiej w jakże odległej Wiktorii na wyspie Vancouver, która leży już na Pacyfiku. Posłuchajmy choć fragmentu:

„O mowo polska, ty ziele rodzime
niechże cię przyjmę w otwarte ramiona.
Ty będziesz kwieciem tych pól ubarwiona,

ty osłoną żywiczną lasów,
ty zbożnym kłosem na roli,
pojmującą, czującą, co boli.

O mowo polska,
ty czujny odzewie serdecznych żalów,
utrwalonych w śpiewie"
(Stanisław Wyspiański, Wesele)

Trudny jest los emigrantów, jedynej ojczyzny nic nie zastąpi, ale poprzez język, poprzez wiarę, poprzez wspólną kulturę, stanowimy jako naród jedność. I to właśnie sprawia, że nigdzie na świecie nie możemy czuć się samotni.

Piotr Jaroszyński
"Nie tracić nadziei!"

Przyjęcie w Wielkiej Brytanii przez Izbę Lordów ustawy o tzw. małżeństwach jednopłciowych budzi nie tylko oburzenie, ale również zmusza do...

Już wkrótce Nowy Rok. Składać będziemy sobie po raz kolejny kolejny życzenia, strzelać będą korki od szampana i petardy, grać będą orkiestry i...

Po zmianie ustroju z socjalistycznego na kapitalistyczny pojawiła się w Polsce warstwa ludzi bardzo bogatych. Dochodzili do majątku w różny sposób,...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Mariusz...

Przeszłości nie da się już zmienić, teraźniejszość właśnie się dokonuje, ale przyszłość jest niepewna. Różnie może się zdarzyć, wydarzenia mogą...

Pocałunek ziemi Adam Mickiewicz, pisząc «Pana Tadeusza», był jeszcze człowiekiem młodym, nie miał nawet 40 lat. A jednak arcydzieło to posiada tak mocną...

O ile nasze położenie geopolityczne nie jest godne pozazdroszczenia, o tyle położenie geograficzne jest w swym zróżnicowaniu, bogactwie i pięknie...

Polonijna parafia Jednym z niezwykłych fenomenów w skali światowej są parafie polonijne. Skupiają w sobie bowiem nie tylko życie religijne, ale też społeczne i...

Jednym z największych i najtragiczniejszych malarzy jest Vincent van Gogh. Urodził się w 1853 roku w niewielkiej wiosce holenderskiej w Brabancji,...

Dyskusja i dialog, to podstawowe formy słownego kontaktu między ludźmi. Odpowiednikiem łacińskiego słowa discussio (disquasso) jest polskie...

Kultura stanowi najczulszy punkt, który nie tyle jest ozdobą, pięknym kwiatem czy — jak dziś powiemy — relaksem, ale nade wszystko jest jakby...

Coraz częstszym zjawiskiem na polskiej wsi są opuszczone gospodarstwa. Puste podwórko, na którym nie widać domowego ptactwa, niezamieszkała psia...

Kto rządzi światem? Już za samo zadanie takiego pytania można być posądzonym o jedno z największych przestępstw, jakim jest głoszenie spiskowej teorii dziejów. „Spisek”...

Jaki kanon lektur z języka polskiego? Czekamy na gruntowne działania MEN przywracające humanistyce należną rangę w życiu człowieka i Narodu. Słowo „kanon” pochodzi z greki, a jego...

Są trzy główne powody, dla których znaczenie słowa demokracja jest dziś tak zamazane. Pierwszy to ten, że słowo to ma nie tylko znaczenie...

Polityka potrafi często zaskakiwać, nie tylko w swoim programie, ale również w nominacjach czy wyborach. Programy bywają bardzo ogólnikowe (“damy...

Misterna konstrukcja regulacji prawnych, cynizm samego pomysłu, lekceważenie Rodziny Radia Maryja wskazują na to, że poseł Jan Filip Libicki sam...

Francuski fizyk Vincent Berger z Uniwersytetu Denisa Diderota w Paryżu zwrócił się do władz kraju z postulatem nieuznawania przez państwo dyplomów...

W księgarniach pojawiła się bardzo wartościowa książka pt. "Przywracanie pamięci" autorstwa profesora Piotra Jaroszyńskiego. Zawarte w niej...

Domowe kształcenie W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie coraz szersze kręgi zatacza tzw. «home schooling», czyli kształcenie w domu. Rodzice nie posyłają dziecka do...

Gender: rozbić człowieka Do istoty ideologii gender należy wczesna seksualizacja dzieci i młodzieży. Tak wczesna jak to tylko możliwe, a więc najlepiej od niemowlaka. Przy...

Feliks Koneczny – wielki nieobecny Dorobek Feliksa Konecznego (1862-1949) jest bardzo słabo znany w Polsce, a prawie w ogóle nieznany za granicą. Wprawdzie Anton Hilckman, profesor z...

Socjotechnika jest umiejętnością naukowego sterowania społeczeństwem. Oddaje ona szczególne usługi w państwach demokratycznych, w których zewnętrzny...

Wiatraki: inwazja potworów Wiele mówi się dziś o tzw. energii odnawialnej albo czystej. Do niej należy z pewnością geotermia, która jednak nie spotyka się ze zbytnią...

Moc literatury Wielu z nas pamięta słowa wypowiedziane w UNESCO 2 czerwca 1980 r. przez św. Jana Pawła II o tym, że naród polski przetrwał lata niewoli, nie mając...

Głośmy prawdę, a błąd sam się zniszczy Z prof. Richardem J. Fafarą, filozofem z Adler-Aquinas Institute w USA, rozmawia Beata Falkowska. Co spowodowało, że katolicki Papież Jan Paweł II...

Oddech PRL-u jest ciągle żywy, nie tylko w polityce, mediach czy w biznesie, ale również w nauce. O tym trzeba pamiętać, gdy zastanawiamy się nad...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL oraz członkiem Rady Naukowej Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i...

Próba dyskredytowania filozofii klasycznej, i to w ramach szeroko pojętego chrześcijaństwa, nie jest niczym nowym. Wystarczy tu wspomnieć wręcz...

Czy ktoś słyszał takie nazwisko jak Ingersoll? Raczej mało kto albo nikt. W takim razie przypomnijmy historię tego Pana, bo i dziś może być ona...