Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Jedną z najbardziej popularnych form spędzania wolnego czasu jest oglądanie różnych filmów. Warto przecież się zrelaksować i trochę pośmiać. Można wybrać się do kina albo posiedzieć w domu, przełączając kanały telewizyjne lub wkładając nową wideokasetę. A wybór dziś jest przebogaty! Codziennie można w telewizji wybrać jeden lub kilka z proponowanych kilkudziesięciu nawet filmów. A cóż dopiero mówić o wypożyczalniach wideokaset, które mają tysiące pozycji. Oglądają więc Polacy. Oglądają rodzice i dziadkowie, młodzież i dzieci, sekretarki i ministrowie, studenci i profesorowie.

I cieszą się, i śmieją. Wiele filmów jest przecież bardzo zabawnych. Czy nie za taki uznawany jest film, w którym nie wiadomo czyją żoną jest jakaś pani, a panowie się ciągle mylą, bo myślą, że to żona wyłącznie jednego z nich? Albo film, w którym bohater ma aż cztery kochanki? Albo noszący tytuł Tylko dla dorosłych lub Pod listkiem figowymi Warto takie filmy obejrzeć. Najlepiej całą rodziną. Albo niech oglądają je tylko dzieci, gdy rodziców nie ma w domu lub gdy chcąc mieć święty spokój, włączają telewizor, żeby dzieci zajęły się oglądaniem i nie marudziły. Więc oglądamy śmieszne filmy w polskich domach lub w kinach. Trzeba przecież się zrelaksować i odpocząć.

Był listopad 1939 roku. Po udanej napaści na Polskę dr Józef Goebbels wizytował kilka większych miast tej części naszego kraju, która została przemianowana na Generalną Gubernię. Po przyjeździe do Warszawy odnotował w swoim Dzienniku, że „społeczeństwo jest apatyczne, szare, a ludzie pełzają po ulicach jak insekty" (Wie Insekten schliechen die Menschen durch die Strassen). Dla ówczesnego ministra Oświecenia Publicznego i Propagandy III Rzeszy „był to widok - jak wyznaje - odrażający i trudny do opisania" (Es ist widerlich und kaum zu beschreiben). Po krótkiej obserwacji nasunęły mu się dwa spostrzeżenia: 1) nie można za żadną cenę dopuścić do odrodzenia polskiego życia kulturalnego; 2) ludzi trzeba jednak czymś rozerwać i zabawić. Ale jak? Dr Goebbels doszedł do wniosku, że trzeba otworzyć jak największą ilość kin. I wkrótce w Warszawie pootwierano nowe kina, w których zgodnie z planem ministra prezentowano repertuar rozweselający Polaków: Twoja żona moją żoną, Kochałem cztery kobiety, Szaleństwo ciał, Tylko dla dorosłych, Szczęśliwy harem, Pod figowym listkiem. Kto natomiast miał ochotę na teatr, mógł obejrzeć jedną z wielu interesujących sztuk, na przykład Pijany Walter, W pijanym widzie, Humor, wdzięk i bar, Pocałunek i rum, Drinki i pocałunki. Tytuły mówią same za siebie. Filmy i sztuki zostały starannie dobrane i zatwierdzone przez Departament Propagandy Generalnej Guberni. Kierowano się przemyślanymi dyrektywami dr. Józefa Goebbelsa: Polaków, którzy należą do gatunku podludzi, trzeba rozweselać seksem i alkoholem. Polacy bowiem mają się stać maszynami do pracy, mają być pozbawieni kultury narodowej oraz aspiracji intelektualnych, moralnych i emocjonalnych. Taką przyszłość widział dla nas dr Józef Goebbels i dlatego stwierdził: „Musimy polską kulturę całkowicie wykorzenić" (Wir miissen ihn wohlkommen ausrotten).

Filmy, które prezentowano wówczas w kinach, gdzieś zaginęły, pozostały jednak tytuły. I są one na tyle sugestywne, że bez trudności można domyślać się treści, tym bardziej że wiemy, jakimi intencjami kierowali się twórcy i dystrybutorzy - chcieli podludziom dostarczyć rozrywki.

Te pozostałe po dawnych filmach, a sugerowane przez tytuły treści i obrazy, coraz bardziej natrętnie wciskane są do naszych kin, wideokaset i telewizji. A my je oglądamy. Warto przecież się zastanowić: Ile kobiet kocha znany z serialu detektyw? Ile razy żona milionera sięga po alkohol lub narkotyki? Który raz milioner się rozwodzi? Każdy nieomal film jest naszpikowany tego typu bohaterami, których losy z zapartym tchem śledzi niejedna rodzina.
Może więc zanim kolejny raz beztrosko zasiądziemy przed telewizorem lub wyślemy nasze dzieci do wypożyczalni wideokaset, pomyślmy chociaż przez chwilę o listopadowym dniu, kiedy to dr Józef Goebbels, jadąc ulicami Warszawy, zastanawiał się, jak by tu rozerwać Polaków. I znalazł sposób, który jest, niestety, ciągle aktualny. Tylko kto tym razem chce nas rozerwać? Czy mamy tego świadomość? Czy wiemy, do czego to prowadzi? Pomyślmy choć przez chwilę.

Piotr Jaroszyński
"Jasnogórska droga do Europy"

Gnoza jest dość tajemniczym ruchem religijno-intelektualnym, który zaczyna krystalizować się w 2 wieku po Chr. Odnaleźć w niej możemy wiele wątków...

Wiosna to czas intensywnego przygotowywania ziemi, aby wydała plon. Na polach, w przydomowych ogródkach czy na działkach możemy zobaczyć pochylone,...

Najstarsza i jedna z najbardziej renomowanych uczelni w Polsce - Uniwersytet Jagielloński, którego donatorką była święta Królowa Jadwiga, firmuje...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, rozmawia Mariusz Kamieniecki Ojciec Święty swoim autorytetem naukowca,...

Katastrofa pod Katyniem posiada swój wymiar osobisty i rodzinny: zginęli konkretni ludzie, pozostawiając w żałobie współmałżonków, dzieci,...

Ziemia, która leży wzdłuż granic państwa polskiego, nie jest moją prywatną własnością. A jednak za każdym razem, gdy wracam do kraju z jakiejkolwiek...

Prowokacja przeciwko Telewizji Trwam To prowokacja w ubeckim, stalinowskim stylu – tak prof. Piotr Jaroszyński ocenia list z groźbami, jaki został wysłany do przewodniczącego KRRiT Jana...

Była wiosna. Spacerowałem aleją parkową ze swoim profesorem i mistrzem, należącym jeszcze do pokolenia wykształconego i wychowanego przed wojną....

W Polsce ciągle łamane lub lekceważone są prawa człowieka, i to nie sporadycznie, lecz w sposób instytucjonalny i zorganizowany. By się o tym...

Totalitarne zagrożenie Święty Jan Paweł II był niezwykle wnikliwym obserwatorem i demaskatorem zagrożeń, jakie noszą ze sobą dzisiejsza cywilizacja, jej kultura i nauka....

Lektura programu wyborczego Platformy Obywatelskiej nie do końca jest stratą czasu. Są w nim zasygnalizowane istotne deklaracje, które brzmią...

Cenzura była przez pięćdziesiąt lat narzędziem trepanacji polskiej świadomości. W zaborze rosyjskim na każdej publikacji była przybita pieczątka:...

Dżdżysta i wietrzna jesień coraz bardziej przesłania wspomnienia z wakacji. Miliony polskich dzieci większość dni spędza teraz nie nad morzem czy...

Wśród wielu spraw, które zaprzątają naszą uwagę i budzą coraz większy niepokój, jest troska o młode pokolenie. O ile dawniej do edukacji i...

Lubimy się śmiać i śmiech jest rzeczą jak najbardziej ludzką. Lubimy tych, którzy nas rozśmieszają. Nie ma to jak wesołe towarzystwo. Człowiek...

Prowadzić piechotą W polskim świecie honor miał wymiar moralno-religijny. Książę Roman Sanguszko deklarując, że w powstaniu listopadowym wziął udział z wolnej i niczym...

W wąskim przejściu między Belgią i Niemcami, na terenie Holandii, leży jedno z piękniejszych miast europejskich. Któż dziś nie zna jego magicznej...

Wybieram prawdę i piękno Polacy od Telewizji Trwam otrzymują bogactwo polskiej historii i kultury, jakie są nieobecne w innych stacjach telewizyjnych, skupionych głównie na...

Dużo mówi się o wolności, choć słowo „wolność", ten nieodzowny przymiot demokracji, jest już dzisiaj wyświechtane i mało kto wie, jaki ono ma...

Rozpad Związku Sowieckiego, a co za tym idzie i bloku komunistycznego, następnie zjednoczenie Niemiec, a więc i wzmocnienie ich pozycji w Europie,...

Wiek XIX był dla naszego Narodu czasem politycznej niewoli, ale równocześnie był to okres jakiegoś niesamowitego wzlotu polskiej kultury. Tak jakby...

Przez cały okres komunizmu, a więc przez ponad pół wieku, funkcjonowała w Polsce cenzura. O ile cenzura w Rzymie dotyczyła spraw...

Twarz, sylwetka, mundur, szabla, lanca i koń – ułan polski, którego rozpoznamy na każdym obrazie lub zdjęciu. Mina marsowa, sylwetka wyprostowana,...

Sprawcami zazdrości są nie tylko ludzie zazdrośni. Przecież bogatym satysfakcję sprawia zazdrość, z jaką inni patrzą na ich bogactwo. Można odnieść...

Jan Paweł II wobec totalitaryzmów: dawnych i obecnych W Niedzielę Miłosierdzia Bożego byliśmy świadkami kanonizacji błogosławionego Jana XXIII oraz Jana Pawła II. W nawiązaniu do tej uroczystości w...

Mimo miażdżącej krytyki kuratorów dyrektor stołecznego Muzeum Narodowego kontynuuje przekształcanie tej placówki w przybytek sztuki nowoczesnej w...

Albert Speer to jeden z głównych twórców potęgi III Rzeszy. Najpierw był nadwornym architektem, który w lot chwytał rozmach pomysłów fuhrera,...

Powoli kończą się przygotowania do Wigilii i świąt Bożego Narodzenia. Już niedługo usłyszymy słowa, na które czekamy z nieustannie odradzającą się...

Z profesorem Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Piętno totalitaryzmu ukrytego Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, głównym organizatorem IX...