Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Najnowsza książka Pana Profesora nosi tytuł "Przywracanie pamięci". Dlaczego współcześnie tak ważna jest refleksja nad czasem minionym?

- Główny powód to ten, że my w sposób niewyobrażalny tracimy pamięć. A przecież jest ona podstawą życia człowieka ku przyszłości we wszystkich wymiarach: osobistym, rodzinnym, narodowym i religijnym. Musimy nieustannie wracać do przeszłości, żeby właściwie oceniać teraźniejszość i podejmować decyzje na przyszłość. Sytuacja jest w tej chwili taka, że wskutek cywilizacji, stylu życia i dominacji mediów właściwie działamy, jak za naciśnięciem guzików, reagując tylko na to, co jest teraz.
Natomiast zupełnie nie mamy wyobrażenia, że pewne scenariusze już kiedyś miały miejsce i prowadziły do określonych skutków. Przecież w naszym życiu narodowym, w naszej historii, w polityce, kiedy sięgamy w przeszłość - czy to dotyczy historii Polski, czy również historii Europy, Grecji czy Rzymu - widać, jak pewne rzeczy się powtarzają. Dlatego musimy być mądrzy pamięcią, żeby nie dać się otumanić, nie dać sobą manipulować. Bo współczesna manipulacja zakłada, że człowiek już nic nie pamięta i można mu sto razy to samo kłamstwo wcisnąć i on sto razy uwierzy.

W swoich felietonach bardzo często podejmuje Pan Profesor refleksję nad znaczeniem podstawowych kategorii, które składają się na to, co nazywamy Polską. Co to takiego więc jest Polska?

- To szalenie trudne pytanie, ponieważ tu dotykamy żywej substancji Narodu i tego nie można tak po prostu ponazywać. Mnie się niezwykle podobała kiedyś odpowiedź pani prof. Karoliny Lanckorońskiej, do której jeden z miesięczników wysłał ankietę na temat polskości. Pani Lanckorońska odpowiedziała, że jest to świadomość przynależności do Narodu Polskiego, czemu trzeba dawać dowody, a nie rozprawiać i analizować. Istnieje bowiem niebezpieczeństwo, że uprzedmiotowimy Polskę, zrobimy z niej materiał socjologiczny, a przecież jest to historia żywych ludzi, ich wielkich sukcesów i wielkich tragedii, a my jesteśmy tego cząstką, jeśli jesteśmy. Bo nie wszyscy są. Niektórzy badają i analizują nas po to, żeby nam szkodzić. Wśród wielu cech składających się na polskość wszędzie przebija moralna szlachetność, bez której nie ma ani polskości, ani wielkości.

Jak być współcześnie patriotą?

- Dzisiaj trzeba przede wszystkim umieć się zanurzyć w historię Polski, w jej kulturę, w jej osiągnięcia, jej tragedie i wyzwania traktować jako swoje własne. Trzeba po prostu uczynić swoje życie częścią życia wielu pokoleń, jakie były przed nami i jakie po nas przyjdą. Czymkolwiek byśmy się nie zajmowali, musimy dostrzegać związek naszego życia z dziejami naszego Narodu i naszego państwa. A jak to ma wyglądać, na to każdy musi znaleźć indywidualną odpowiedź, tu nie ma jednej miary: historyk zabierze się za odkłamywanie naszych dziejów, aktor, dziennikarz, polityk, ksiądz będą pamiętać o czystości mowy polskiej, emigrant nie pozwoli na wynarodowienie własnych dzieci, urzędnik nie pozwoli sobie na lekceważenie petentów, jednym słowem, dopiero poprzez odzyskanie polskiego etosu można mówić o patriotyzmie, który przełoży się na działania polityczne.

Od czego zależy miejsce Polski we współczesnej Europie i świecie?

- W obecnej sytuacji nasza siła nie jest siłą ekonomiczną, a w niewielkim stopniu jest to siła polityczna, natomiast my ciągle mamy potencjał duchowy, cywilizacyjny i największy skarb, jakim jest żywy Kościół. Jeśli to stracimy, będziemy tylko sezonowym ludem, który co miesiąc fruwa po inną pracę do innego kraju. Polacy mimo wszystko zachowali wyczucie zdrowych zasad, które na Zachodzie są już prawie nieobecne. Dlatego niejedni w Polsce widzą źródło odrodzenia Zachodu, a inni za to nas tak nienawidzą, że tego, co nienormalne, nie chcemy nazwać normalnością i przyklepać tolerancją.

Podkreśla Pan Profesor także rolę wzorców osobowych. Jakie znaczenie dla współczesnego człowieka ma czerpanie z przykładów sprzed lat?

- Człowiek na każdym etapie swojego życia szuka wzorów, ale wzory te zmieniają się, innych wzorów szuka młodzieniec, a innych osoba dorosła czy starsza. My dziś musimy w przeszłości odnajdywać przede wszystkim wzory takich Polaków, którzy wykazali się silnym charakterem, którzy byli nieugięci wobec najrozmaitszych zagrożeń lub pokus. O ile wojna polaryzuje postawy, o tyle komunizm nas moralnie rozcieńczył, wielu z nas ulegało systemowi, zawsze jednak znajdując jakieś wytłumaczenie. Jeden zapisał się do partii, żeby dostać ciągnik, drugi - awans, a trzeci mieszkanie. Nie będziemy ich osądzać, ale szczerze zapytajmy: czy to mogą być dla nas wzory? Nie mogą. Musimy więc szukać takich, którzy nie ulegli - ani komunistom, ani okupantom, ani zaborcom. Im trzeba poświęcić więcej uwagi, wydobyć ich z zakamarków historii, rozsławić. A było ich bardzo wielu. Zacznijmy choćby od wspomnianej już Karoliny Lanckorońskiej, która ciągle pozostaje w cieniu, a przecież to była niezwykła bohaterka. A są także lokalne wzory, nawet w naszych rodzinach, ich pamięć również musimy odzyskać, by punktem odniesienia w naszym życiu było przede wszystkim dobro, a nie zło.

Dziękuję bardzo za rozmowę.
Dorota Zbierzchowska

Nasz Dziennik  ·  2007-06-29

Nie wystarczy czytać Pismo Święte, trzeba jeszcze je rozumieć. A nie jest to takie proste, ponieważ język Pisma ma charakter w wielu wypadkach...

Polacy są narodem rozproszonym po całym świecie. Tworzą mniejsze lub większe skupiska, czasem stanowią nieliczną garstkę zabłąkaną wśród wysp...

Powrót religii do polskich szkół został uwikłany w tak ostre spory ideologiczne – a widać to dokładnie z perspektywy czasu – że odciągnął uwagę od...

Współcześnie słowa takie jak „dialog", „negocjacje", „konsensus", „kompromis", pojawiają się bardzo często i są swoistym znakiem rozpoznawczym....

Analfabetyzm trwa

Człowiek nie musi umieć czytać, aby być człowiekiem. Przez tysiące lat ludzie żyli, nie znając pisma, a bez pisma nie ma przecież czytania. Pismo...

Bóg ma twarz ubogich

Do kapłanów, osób konsekrowanych i świeckich archidiecezji [Buenos Aires] Rozdzierajcie serca wasze, a nie szaty. Wróćcie już teraz do Pana, waszego...

Gdy Józef Conrad miał siedemnaście lat, marzenie, aby wyjechać w świat i zostać marynarzem, nabrało realnego kształtu. Nadszedł dzień wyjazdu. Był...

Nie ma powrotu i nie ma Itaki - Czesław Jaroszyński

Czesław JAROSZYŃSKI - Urodził się 29 lipca 1931 r. w Balewiczach na Ziemi Nowogródzkiej, gdzie spędził dzieciństwo. W 1940 r. wraz z rodziną...

Sens ofiary Chrystusa

W Wielkim Tygodniu nasza uwaga skierowana jest na najważniejsze wydarzenie w dziejach ludzkości, jakim była śmierć i zmartwychwstanie Pana Jezusa....

Raz po raz staje przed nami pytanie o fundamenty, na których budujemy naszą Ojczyznę. A kryterium oceny jest zawsze rozumienie człowieka - czy...

Polskie wychowanie

Podróżując po Polsce i świecie, mamy okazję poznawać nie tylko obce państwa i narody, miasta i dziewicze obszary, ale również polskie rodziny.

W publicystyce spotkać można zarzut skierowany pod adresem Polaków, że za fatalny stan gospodarki odpowiedzialny jest katolicyzm, który bardziej...

Ideologia niszczy przekaz w TVP

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kulturoznawcą, wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II i w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i...

To nie jest jeden naród, który się podzielił, tylko to są obcy... - Andrzej Kumor rozmawia z prof. Piotrem Jaroszyńskim

Profesor dr hab. Piotr Jaroszyński jest jednym z najbardziej aktywnych polskich naukowców podtrzymujących świadomość narodową wśród Polonii....

Jeśli w dzień policja zachowywała się obojętnie, a w nocy przystąpiła jednak do działania, to znaczy, że zmieniony został rozkaz. Z prof. Piotrem...

Polityka wciąga. I tych, którzy z niej żyją, i tych, którzy nią żyją. Nieustanne roszady stanowisk. Był na górze, jest na dole, a tamtego odstawili...

Po wszystkich przejściach ostatnich 50 lat związanych z utratą realnej niepodległości i dominacją antypolskiej ideologii mamy wobec inteligencji...

Ministerstwo Edukacji Narodowej na wniosek Klubu Poselskiego Twój Ruch zleciło kuratoriom oświaty zebranie informacji na temat przypadków pedofilii...

Skarbem każdego kulturalnego narodu są blioteki. Księgi tam gromadzone pozwalają zarówno na prowadzenie specjalistycznych badań naukowych, jak i na...

Jednym z najważniejszych czynników determinujących kierunek zmian w najbardziej podstawowych dziedzinach życia, takich jak ekonomia, polityka,...

Tekst preambuły nowej konstytucji określa się mianem ugodowego. Ma on zadowolić zarówno ludzi wierzących, jak i niewierzących, ponieważ mowa jest i...

Doniosłość encykliki „Veritatis splendor” polega nie tylko na tym, że trwałe dziedzictwo kultury moralnej chrześcijaństwa zostało potwierdzone, ale...

Jednym z największych paradoksów życia politycznego w Polsce jest ten, że krajem w ponad dziewięćdziesięciu procentach katolickim rządzą ludzie albo...

Żeby dzieci się nie nudziły

Wakacje to czas koniecznego odpoczynku, zwłaszcza dla dzieci. Odpoczynek ten musi trwać długo, nie tydzień i nie dwa, lecz co najmniej dwa miesiące....

Gdy człowiek jest młody i zdrowy, patrzy na życie optymistycznie. Drobne przykrości lub niepowodzenia są jak wiosenny wietrzyk, dodają smaku i...

Jedną z najbardziej popularnych form spędzania wolnego czasu jest oglądanie różnych filmów. Warto przecież się zrelaksować i trochę pośmiać. Można...

Gnoza jest dość tajemniczym ruchem religijno-intelektualnym, który zaczyna krystalizować się w 2 wieku po Chr. Odnaleźć w niej możemy wiele wątków...

Prof. P. Jaroszyński: Wybór Boga to najwyższy wymiar kultury wolności, dzięki której człowiek staje się autentycznie niepodległy

Chrześcijaństwo inkulturowane w dziedzictwie Grecji i Rzymu pogłębia znaczenie suwerenności ludzkiej osoby, z uwagi na to, że człowiek został...

Nasz obraz komunizmu ukształtowany został pod wpływem bardzo wyrazistych form przemocy, takich jak: rewolucja, więzienia, łagry. Tymczasem komunizm...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...