Felietony-wywiady

Dziś jesteśmy rozpieszczani do tego stopnia, że szukamy tylko tego, co łatwe i przyjemne.
Jesteśmy jak dzieci, tyle że podstarzałe. A człowiek dorosły nie powinien bać się trudu, również trudu myślenia. Dzięki temu bowiem hartuje się i staje mądrzejszy. A mądrość nie jest łatwa. Szukając odpowiedzi, dlaczego ludzie tak chętnie oglądają telewizję i tak bezkrytycznie dają jej wiarę, musimy sięgnąć do filozofii i do czasów, gdy nie było jeszcze telewizji.

W pierwszej polowie XVII wieku żyl Rene Descartes (1596-1650). Byl jednym z myślicieli nowożytnych, który wywarł potężny wpływ nie tylko na filozofię, ale i na całą kulturę zachodnią.

Na czym polegała istota przełomu kartezjańskiego? Na tym, że zmieniony został przedmiot ludzkich aktów, zarówno aktów poznania, jak i miłości, w porządku zmysłowym i w porządku duchowym. Miejsce realnych rzeczy zajęły idee. Kartezjusz uważał, że nie poznajemy i nie kochamy rzeczy takich, jakimi one są w rzeczywistości, lecz tylko istniejące w naszej świadomości ich przedstawienia.

Jak jednak wówczas ocalić prawdę, jeśli rzeczywistość sama w sobie jest niepoznawalna? Zarówno w starożytności jak i w średniowieczu, choć głoszono różne, czasem bardzo dziwne poglądy, to jednak klasyczna definicja prawdy była wspólnym dziedzictwem Zachodu. „Veritas est adequatio rei et intellectus". Prawda jest zgodnością poznania z rzeczywistością. Aby być w prawdzie, trzeba uzgodnić swoje poznanie, wyrażone w sądzie, ze stanem rzeczy, do którego ten sąd się odnosi. Jeżeli powiem, że „Jan Kowalski jest krawcem" i Jan Kowalski rzeczywiście jest krawcem, to mój pogląd jest prawdziwy. Jeżeli powiem, że ten sam Jan Kowalski istnieje, a on rzeczywiście istnieje, to również mówię prawdę. Ale jeżeli Jan Kowalski jest kierowcą, a mówię, że jest krawcem, to mówię nieprawdę. Jeżeli powiem, że on jest, a jego nie ma, to również mówię nieprawdę. Te przykłady ilustrujące klasyczną koncepcję prawdy wyglądać mogą wręcz banalnie. Ale do czasu. Jeżeli bowiem pójdziemy śladami Kartezjusza, to okaże się, że nie mamy jak stwierdzić, co jest prawdą, a co fałszem, ponieważ poznajemy tylko idee. Nie mamy sposobu, aby porównać tego - co poznajemy i o czym mówimy - z rzeczywistością, ponieważ rzeczywistości nie poznajemy.

I tu Kartezjusz jednak dokonuje swoistej ekwilibrystyki intelektualnej, twierdzi bowiem, że chociaż nie poznajemy rzeczywistości, to są jednak takie idee, które muszą być prawdziwe. Są to idee JASNE i WYRAŹNE. Kryterium uznania idei za prawdziwę, czyli zgodne z rzeczywistością, jest ich jasność i wyraźność, a nie autentyczna zgodność. Co więcej, gwarancją prawdy miał być dobry Bóg, który nie chce nas wprowadzać w błąd.

Filozofowie chętnie przyjęli tezę Kartezjusza, że poznajemy tylko idee a nie rzeczywistość, natomiast z dystansem podeszli do poglądu o boskich gwarancjach, jako pobożnym życzeniu nie mającym nic wspólnego z filozofią. Dzięki Kartezjuszowi filozofia nowożytna i współczesna zerwały z rzeczywistością, otwierając pole dla spekulacji i ideologii.

Filozofowie o tym wiedzą, ale czy wiedzą o tym przeciętnie wykształceni ludzie? Niestety, nie. Dlatego też podatni są na różnego rodzaju ideologiczne manipulacje. Największe jednak ofiary ponoszą nie specjaliści, ale masowa widownia, odbiorcy telewizji. Okazuje się bowiem, że właśnie telewizja zyskuje wiarygodność dzięki stosowaniu efektów kartezjańskiego kryterium prawdy w swoich programach. Albowiem sugestia prawdziwości obrazu telewizyjnego polega głównie na jego JASNOŚCI i WYRAŹNOŚCI. W porównaniu z szarą rzeczywistością świat telewizji wygląda barwniej, żywiej i bardziej „prawdziwie". Każdy, kto był w studio telewizyjnym, zaszokowany jest potężną ilością świateł, które padają na uczestników programu z różnych stron i z wielką mocą. Wszystko po to, aby uzyskać doskonałe efekty jakościowe obrazu. Filmy amatorskie, kręcone przy pomocy domowych kamer video, są najczęściej źle oświetlone, wskutek tego obraz jest płaski, ciemny i niewyraźny. Nawet jeśli jedna strona obrazu jest jasna, to druga jest zbyt ciemna. Powstaje bałagan wizualny, oglądanie filmów domowej produkcji staje się męczące i nudne. Natomiast filmy profesjonalne zabiegają o właściwą jasność i wyraźność, ponieważ w tym leży ich nie tylko siła przyciągająca, ale nade wszystko siła uwiarygodniająca.

Jakże często siedząc w gronie domowników i znajomych, nie możemy skupić się na temacie i na sobie, jeśli włączony jest telewizor. Wzrok mimowolnie ucieka w stronę szklanego ekranu. Postacie telewizyjne są tak intensywnie oświetlone i tak wyraziste w barwie i kształcie, że stanowią dla oka znacznie silniejszy bodziec niż siedzący obok nas realni ludzie. Ale właśnie, bodziec bodźcem, jasność jasnością, wyraźność wyraźnością - ale żywymi i prawdziwymi są ludzie, których mamy wokół siebie: mama, tata, dziadek, babcia, dziecko, sąsiad. To są prawdziwi ludzie, a nie telewizyjne obrazy. Aby stwierdzić, że tym obrazom odpowiada jakaś rzeczywistość, musielibyśmy wejść do studia, popatrzeć na lampy, na kamery, na rozwieszone dekoracje imitujące pokój lub salon. Do tego studia, w którym siedzą realni ludzie, nie wejdzie milion telewidzów, nie wejdzie nawet jedna osoba postronna, jeśli nie ma przepustki. Telewidz zauroczony obrazem jest zupełnie odcięty od prawdziwej rzeczywistości. To, co bierze za kryterium prawdy: jasność i wyraźność, jest generowane nie przez rzeczywistość, ale przez lampy, których nie widzi.

Warto o tym pamiętać, zanim włączymy telewizor szukając w nim prawdy, i zanim z pełnym przekonaniem powiemy: To jest prawda, bo widzę to na własne oczy... w telewizji. Takie oczy zapatrzone w telewizor nie są dobrymi świadkami.

Piotr Jaroszyński
"Nie tracić nadziei!"

Wielka misja Radia Maryja Radio Maryja, Telewizja Trwam, "Nasz Dziennik", Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej wpisują się tak mocno w duszę Narodu Polskiego, że...

Przyjaźń Ludzie nawzajem się potrzebują, dlatego utworzyli różne wspólnoty, jak miasta, państwa, organizacje międzynarodowe. Potrzebują się też w mniejszych...

Nieustanne pielgrzymowanie na Jasną Górę W zabytkowej bibliotece klasztoru jasnogórskiego stoi duży, pięknie inkrustowany stół. Nie wszyscy wiedzą, że w czasie okupacji do niego właśnie od...

Stefan Wyszyński. Różańcowe tajemnice Narodu Stefan Kardynał Wyszyński, zwracając się w tysiącach swoich homilii do narodu i wiernych, miał oczy, serce i umysł utkwione w dwa punkty: w Boga i w...

Wiara i patriotyzm Cudowna Matka Boża Łaskawa z krzeszowskiego sanktuarium w czasie czterech dni wielkiego odpustu gościła kilkanaście tysięcy pielgrzymów. Wczoraj z...

Mimo miażdżącej krytyki kuratorów dyrektor stołecznego Muzeum Narodowego kontynuuje przekształcanie tej placówki w przybytek sztuki nowoczesnej w...

W domach polskich emigrantów, a zwłaszcza w małżeństwach mieszanych, nie zawsze słychać polską mowę. A chyba najbardziej przykry moment to ten, gdy...

Początek trzeciego tysiąclecia chrześcijaństwa jest okazją do refleksji nie tylko nad chrześcijaństwem, ale również nad najgroźniejszym...

Pod patronatem „Naszego Dziennika” W związku ze zbliżającą się kanonizacją naszego wielkiego rodaka Jana Pawła II pojawia się coraz więcej...

Język polityki w okresie przedwyborczym zdominowany jest przez wyrażenia, które zamazują istotny sens samej polityki. Najczęściej bowiem jest to...

Rok 1863 Styczeń to miesiąc, w którym wracamy pamięcią do jednego z największych polskich powstań, jakim było powstanie styczniowe. Ogłoszono je 22 stycznia...

Nowa Lewica – wojna demonów Nie zrozumiemy walki toczonej w obrębie socjalizmu ani przez pryzmat konfliktu jednostek, ani przez pryzmat walki klas. Ponad tą walką toczy się...

Wiele mówi się ostatnimi czasy o nienawiści, braku tolerancji, ksenofobii czy antysemityzmie Polaków. Koła rządowe i parlamentarne, różnego rodzaju...

Balewicze światem najbliższym sercu Rozmowa z profesorem Piotrem Jaroszyńskim z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego o jego ojcu, który urodził się i dzieciństwo spędził na...

Chluba Kościoła i Narodu Większość z nas ma dość mgliste pojęcie o realiach pracy misjonarzy. Zazwyczaj gdy słyszymy o misjach, to przychodzą nam na myśl zdjęcia, na których...

Tworzenie się narodu Zbliża się setna rocznica odzyskania przez Polskę Niepodległości. Jednym z najciekawszych fenomenów związanych z wydarzeniami roku 1918 było...

Zofia Kossak – na wskroś polska Zofia Kossak jest autorką ok. 40 książek, które zostały przetłumaczone na 18 języków świata, wydane w 26 krajach, w wielomilionowym nakładzie....

Piętno totalitaryzmu ukrytego Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, głównym organizatorem IX...

Maria Rodziewiczówna: Pani z Kresów Gdy w wieku zaledwie 22 lat Maria Rodziewczówna, urodzona w rok po upadku powstania styczniowego, napisała powieść «Straszny dziadunio», by wkrótce...

Po roku 1989 nie brakło w naszym kraju debat na różne tematy: rybołówstwa, energetyki, bezrobocia, lustracji, emigracji, prywatyzacji i wiele...

Jeden jest Kościół Chrystusowy Słuchacze Radia Maryja są wierni Bogu, Kościołowi i Ojczyźnie. Nie wolno ich lekceważyć. Trzeba wsłuchiwać się w ich głos − apelował ks. kard....

Już wkrótce Nowy Rok. Składać będziemy sobie po raz kolejny kolejny życzenia, strzelać będą korki od szampana i petardy, grać będą orkiestry i...

Dżdżysta i wietrzna jesień coraz bardziej przesłania wspomnienia z wakacji. Miliony polskich dzieci większość dni spędza teraz nie nad morzem czy...

Blisko 10 tys. osób podpisało się pod listem wyrażający poparcie dla księdza arcybiskupa Józefa Michalika w związku z atakami medialnym na jego...

Wielki Jubileusz to okazja do zrobienia pewnego remanentu. Szczególnie ważny jest problem obecności Kościoła i chrześcijaństwa w życiu społecznym....

Sens cierpienia Cierpienie w świecie natury jest znakiem zła, którego należy unikać lub z którego należy się wyleczyć. Jeśli boli mnie głowa, serce, ręka, to...

Ziemia, która leży wzdłuż granic państwa polskiego, nie jest moją prywatną własnością. A jednak za każdym razem, gdy wracam do kraju z jakiejkolwiek...

Z ojcem Mieczysławem A. Krąpcem rozmawia Piotr Jaroszyński - Ojciec profesor wykłada filozofię od prawie 50 lat. W tym długim czasie miał Ojciec...

W rocznicę niepodległości Rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów skłaniać może do wielu refleksji. Zależy, kto się zastanawia i z kim zamierza...

Wściekła nagonka na Kościół nabiera rozpędu. Z takimi mediami się nie współpracuje, bo inaczej jest się współautorem ich fałszywych ocen. Rzecz...