Felietony-wywiady

Ameryka to kraj emigrantów. Dla jednych była ucieczką od prześladowań religijnych lub politycznych. Dla innych - nadzieją na lepszy byt. Jeszcze inni szukali przygód. Dla wszystkich jednak Ameryka jest wyzwaniem.


Wśród narodów, które od kilku wieków zasiedlają Amerykę, są również Polacy. Trudno dokładnie zliczyć, ale jest ich dziś w Stanach Zjednoczonych około dziesięciu milionów, a w samym Chicago około jednego miliona. To dużo.

Jadąc ulicami Chicago, co chwila widzimy polskie napisy: tu kupisz szynkę i ogórki, tam przyjmuje dentysta, gdzie indziej adwokat, do Polski wysłać możesz paczki i dolary, możesz urządzić przyjęcie weselne albo, jak czytamy, szykowny pogrzeb. Mówimy po polsku.

Śródmiejskie drapacze chmur, wśród których króluje najwyższy wieżowiec świata, ulokowane są nad brzegami potężnego jeziora Michigan. A potem ciągną się kilometrami parterowe domki. Przejazd z jednego krańca miasta na drugi trwać może wiele godzin. Amerykanie jeżdżą spokojnie, nie są nerwowi jak Europejczycy. Gdy dla nas 3 godziny, to już długa jazda, dla nich poważniejsza odległość zaczyna się od godzin 12 albo i więcej.

Na lotnisku O'Hare jest ciągły ruch. Samolot ląduje lub startuje co 30 sekund. Gdy niebo jest pogodne, to gdziekolwiek nie spojrzeć, widać lecące samoloty, których ostro migające światła natychmiast przyciągają wzrok. To nie lotnisko, to jakiś mechaniczny ul, w którym zagnieździły się metalowe pszczoły.

Znad bezkresnego, mlecznego błękitu jeziora, od czasu do czasu nadciągają potężne wiatry, które swój początek biorą gdzieś na północy, na Labradorze. Latem powietrze jest parne, wilgotne, duszne; trudno wytrzymać, klimatyzacja pracuje dzień i noc. Za to jesień, gdy nadejdzie indiańskie lato, jest piękna, powietrze jest przyjemne, a oko cieszą tryskające paletą barw drzewa.

W niedziele kościoły polskie są przepełnione. Trójcowo, Jackowo, 5 Braci Męczenników i wiele innych. Po ciężkiej pracy, nawet na dwa etaty, jak również nocą, Polacy zbierają się na Mszy św. Widać po twarzach i dłoniach, że ten „chleb amerykański" nie jest lekki, że jest zdobyty olbrzymim wysiłkiem i wyrzeczeniem. Można zarobić, ale trzeba pracować.

Ameryka jest wyzwaniem. Trzeba być silnym i wytrwałym. Niektórzy załamują się i przepadają, inni wychodzą na prostą, mają i umieją dzielić się z innymi, zwłaszcza z rodzinami w Polsce. To piękne.

Są grupy, które umieją pielęgnować swoje zwyczaje i tradycję. Daje im to jakiś głębszy oddech, umacnia wspólnotę i - co tu ukrywać - głuszy czasem bezdenną nostalgię. Są i tacy, którzy ciągle szukać muszą przyjaciół, zrażając się do całego świata. Są też tacy, którzy po prostu się amerykanizują, tracąc język i cechy narodowe. Może później, ich dzieci albo wnuki, przypomną sobie, że dziadek to był Staszewski albo Szaryński, choć trudno im będzie nawet poprawnie wymówić swoje rodowe nazwisko. My father was Staszewski..., My grandmother was Szaryński... I 'm one quarter polish.

Wielu Polaków nie wstydzi się swego pochodzenia. Przylepiają sobie na samochodach polską flagę albo nasze godło. Nikt z tego tytułu nie robi im wymówek ani nie wymyśla od nacjonalistów. Czują się Polakami, choć mieszkają za Oceanem. Mają prawo okazywać, kim są. Uczą się i widzą, że trzeba być razem.

Pan Michał Cieśla, nestor poetów podhalańskich, który urodził się w Ameryce i tam spędził większą część swego życia tak pisał:

»[:] choć daleko w świecie nasa noga stanie
trzymojmy się razem w zgodzie i jedności
w przywiązaniu nasym Podhola miłości;
utrzymujmy Wiarę, Polską gwarę, mowę,
bądźmy twardzi jako turnie granitowe,
niech Kultura narodowa w sercach nie zagaśnie
zaśpiewano w nutach i Ludowe baśnie;
niech ten sum wiatru znad turni Tatrzańskich
zasumi za morzem tu w sercach góralskich,
jak te wodogrzmoty z Tater spływające
niech się krzewi u górali śpiew, muzyka, tońce,
te przepiękne stroje i gwara Ludowa
to jest dla góroli duma narodowa;
o której to Orkan downo nakozował,
żeby każdy górol w sercu to zachowoł."


(„Wskazania Orkana", ze zbioru Ku wspomnieniu)

Musimy być wszyscy, nie tylko górale, twardzi jak turnie z granitu, musimy nosić w sercach Polskę, jej mowę, wiarę i zwyczaje, musimy być razem. Wtedy zwyciężymy.

Piotr Jaroszyński
"Kim jesteśmy"

Kultura stanowi najczulszy punkt, który nie tyle jest ozdobą, pięknym kwiatem czy — jak dziś powiemy — relaksem, ale nade wszystko jest jakby...

W cywilizacji łacińskiej prawo do własności prywatnej traktowane było jako rozumne dopełnienie prawa naturalnego (Tomasz z Akwinu, S.Th., II—II, 66,...

Jaka edukacja elit? Jedną z bardzo potrzebnych reform jest reforma systemu edukacji. Chodzi bowiem o to, aby odzyskać polskie elity, które w czasie wojny były...

Gdy nauka zwierzęcieje O „relacjach między ludźmi i innymi zwierzętami” oraz „holokauście zwierząt” ma traktować konferencja Instytutu Badań Literackich PAN. Planowana na...

Ponieważ ciągle kluczymy w różnych odmianach PRL-u, a odrodzonej Rzeczypospolitej jak nie było, tak nie ma, więc warto robić remanent nie tylko...

Nie ma człowieka, który znałby się na wszystkim. Tylko dzieci w przedszkolu myślą, że pani wychowawczyni wszystko wie. Później jednak, z biegiem...

Można by pomyśleć, że gdy człowiek przychodzi na świat, to jego konto jest czyste i dopiero później wypełnia się różnego rodzaju zobowiązaniami....

Listu prof. dr. hab. medycyny Stanisława Lufta skierowanego do przewodniczącego Episkopatu Polski JE ks. abp. Józefa Michalika nie można pozostawić...

Do cnót, o których coraz częściej się zapomina, należy chrześcijańska cnota miłosierdzia. A przecież miłosierdzie - jak mówi św. Tomasz z Akwinu -...

Z profesorem Piotrem Jaroszyńskim, filozofem, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz członkiem Rady...

W publicystyce poświęconej najtragiczniejszym wydarzeniom XX wieku próbuje się bardzo często winę za całe zło zrzucić na jakąś jedną osobę, np....

Dziś jesteśmy rozpieszczani do tego stopnia, że szukamy tylko tego, co łatwe i przyjemne. Jesteśmy jak dzieci, tyle że podstarzałe. A człowiek...

Polonijna parafia Jednym z niezwykłych fenomenów w skali światowej są parafie polonijne. Skupiają w sobie bowiem nie tylko życie religijne, ale też społeczne i...

Pod patronatem „Naszego Dziennika” W związku ze zbliżającą się kanonizacją naszego wielkiego rodaka Jana Pawła II pojawia się coraz więcej...

Wsłuchajmy się w Słowo Dzieło ks. prof. Czesława Bartnika "Żyć w Słowie" zachęca nas do otwarcia się na Boga poprzez Słowo. "Żyć w Słowie", tzn. w Chrystusie, który do nas...

Gender: tym gorzej dla rzeczywistości Gender jest ideologią, a ideologia wywodzi się z idealizmu. Te powiązania trzeba dostrzegać i rozumieć. Charakterystyczną cechą idealizmu jest to,...

Jest rzeczą ciekawą, że socjaliści - walcząc ze starym porządkiem reprezentowanym przez Kościół, króla i szlachtę - utworzyli nowy porządek, który...

Jeśli w dzień policja zachowywała się obojętnie, a w nocy przystąpiła jednak do działania, to znaczy, że zmieniony został rozkaz. Z prof. Piotrem...

Polska leży w Europie Środkowej. Jest państwem, które powstało ponad 1000 lat temu (966 r.). Polacy należą do plemion słowiańskich. W ciągu owego...

Przyjaźń Ludzie nawzajem się potrzebują, dlatego utworzyli różne wspólnoty, jak miasta, państwa, organizacje międzynarodowe. Potrzebują się też w mniejszych...

Zastanawiam się czasem nad czarem wędkowania. Bo przecież to nie chodzi tylko o ryby, można je kupić w sklepie, większe niż się zazwyczaj łapie. To...

Medialna manipulacja widzem Słowem, które najczęściej pojawia się w odniesieniu do sposobu oddziaływania mediów na człowieka jest „manipulacja”. Pod wpływem manipulacji osoba...

Istotnym elementem każdej społeczności, nie tylko ludzkiej, ale i zwierzęcej, jest komunikacja. Bez takiej czy innej formy komunikacji, nie można...

Pamięć rocznicy odzyskania niepodległości wynika z obowiązku oddania hołdu tym wszystkim, którzy przez pokolenia krwią, ofiarą i duchem bili się o...

Gdybym tu pozostał… Jest taka powieść Józefa Conrada pt. «Korsarz». Przychodzi ona na myśl wówczas, gdy zastanawiamy się nad naszym życiem, w jak różnych kierunkach...

Józef Brandt tak polski Jest ciekawe, że Polska nie tylko w okresie niepodległości, ale również w czasach zaborów była atrakcyjna dla cudzoziemców. Wielu z nich postanowiło...

Druga połowa XVIII wieku to okres przełomowy dla świata zachodniego, powstają bowiem zręby nowych zasad budowania i funkcjonowania państwa....

W powstaniu warszawskim zginął kwiat polskiej młodzieży. Był to nasz narodowy skarb, wychowany i wykształcony w okresie międzywojennym, gdy dom i...

Moje opinie i zarazem doświadczenia z CK pokrywają się ze spostrzeżeniami innych naukowców. Przytoczę teraz kilka cytatów z kolejnych artykułów pt....

Kultura jako najcenniejszy element narodowego dziedzictwa stanowiła zawsze i nadal stanowi duchową broń przeciwko wszelkiemu zniewoleniu i uciskowi....