Felietony-wywiady
Poezja w życiu człowieka rozwiniętego i dojrzałego odgrywa bardzo ważną rolę. Pozwala bowiem na błyskawiczne uchwycenie czasu i przestrzeni, dziejów i zdarzeń, siebie i innych w sposób jak najbardziej ludzki. Poezja spina w jedno: uczucia, wyobraźnię, wolę i myśl, jaźń moją z duchem moich rodaków i bliźnich, którzy kiedyś byli, którzy są teraz i którzy kiedyś nadejdą.

Poezja to wielka rzecz, to nie tylko rymy i błyskotki. Człowiek, który żyje bez poezji, który nie oddycha wierszem, zaczyna duchowo drętwieć, staje się zdrewniały. Deska, czy rzucimy w nią kamykiem, czy pieniążkiem, czy piórem, odpowie tak samo głucho. A człowiek? Jak odpowie na wiersz?

W życiu osobistym i narodowym przechodzimy różne chwile. Czasami ogarnia nas strach, czasem rozpacz, a czasem lgniemy choćby do szczeliny nadziei. Gdy robi się zbyt ciemno i duszno tłoczymy się wokół tego wąskiego pasemka światła, żeby oczy jeszcze widziały i aby było czym pooddychać. Właśnie wiersz przynosi jasność i nadzieję, choćby tłem jego był kompletny mrok. Wiersz nie byle jaki, wiersz przepotężny, wiersz wieszcza.

„Cierpienia moje i męki serdeczne
I ciągłą walkę z szatanów gromadą,
Ich bronie jasne i tarcze słoneczne,
Jamy wężową napełnione zdradą...
Powiem..."
(1,1,1)

W Górach Krzemienieckich, po dziś dzień zobaczyć można wtopione w zbocza polskie dworki, można przystanąć przed potężnym liceum, które wychowywało wspaniałych Polaków, a wreszcie wejść można do kościoła, w którym widnieje tablica wieszcza, który mieszkał tuż obok.

„Tak mój duch w kształty się piramidalne
Wyrzucał, dawną tryskając naturą;
Tak nowe ciała łańcuchy fatalne
Targał i piorun zawsze miał pod chmurą. -
Potem więc Roki się zebrały walne
I mnie okryły Lechową purpurą.
Lud cały strachem ohydnie znikczemniał.
Jam siadł na tronie, zmroczył się i ściemniał."
( I , 2, XLI)

Dziwne jest słowo, może być zwykłym paplaniem, może być drażniącym brzęczeniem, może być nieznośnym bełkotem, a może dać jakąś niezwykłą jasność zmysłom i umysłowi. I to sformułowanie, że aż dech zapiera: „Lud cały strachem ohydnie znikczemniał." Zobaczyć i wypowiedzieć, przejrzeć wieki, oto sztuka, oto dar!

„Ale przeze mnie ta Ojczyzna wzrosła,
Nazwiska nawet przeze mnie dostała;
I pchnięciem mego skrwawionego wiosła
Dotychczas idzie: Polska - na ból - skała...
Fala ją druga nieraz z drogi zniosła,
I duch jej święty poszedł w kwiaty ciała
Bezwonne, martwe... lecz com ja wycisnął
Pod krwią... tern zawsze zwyciężył, gdy błysnął!..."
( I , 3, XL)

Tajemniczy to fragment. Polska u swych początków, nim zawiązał się w pełni krwioobieg życia państwowego i narodowego, otrzymała zdolność przetrwania największych nawet cierpień niczym skała i choć pobłądzi, wróci na swoją drogę. „Lecz com wycisnął pod krwią...". Tak jakby zatrucie naszej krwi przez obcych nie było zdolne do końca nas pokonać, bo duch nasz jest osadzony głębiej. Stąd nasza siła przetrwania.

Gdy dziś 60 milionom Polaków każą się wyrzekać Ojczyzny, wieszcz nie tylko pragnie należeć do Ojczyzny, pragnie więcej, najwięcej:

„Cały się stałem Ojczyzną... i cały
Stałem się prochem... i cały rozpaczą!
Fraszka te węże, co w piekle kąsały
Dawne anioły. - Niech ludzie zobaczą
To ziarno męki i ten proszek mały,
W którym się miasta palą - matki płaczą,
Dzieciątka swoje własne gryzą z głodu,
Niech pojmą ducha jęk - słowo narodu..."
(II, XII)

Zniewolenie Ojczyzny to więcej niż piekło, a jednak ta duchowa miłość jest jeszcze głębsza i nie boi się kąsań piekielnych węży. „Cały się stałem Ojczyzną...". Kto dziś tak powie? Kto to zrozumie? Kto tak pokocha?

„Wielką masz spełnić w twej ojczyźnie sprawę,
Z upokorzeniem twej strasznej natury.
Pamięci nie bierz... a twych myśli wrzawę
Uśmierzaj... a patrz jak anioł do góry!
Ofiaruj Bogu w myśli - miecz i sławę,
Ofiaruj miecza twego błysk ponury!
Nową żywota jutrznią się rozraduj,
I błyszcz - a dawnych kształtów nie naśladuj!"
(11, XX)

Gdy nadchodzą trudne czasy, nie można ślizgać się po zatrutej powierzchni słów. Trzeba zejść głębiej, gdzie obcy nie mają już dostępu. My mamy wielkie królestwo, jest nim królestwo ducha, i stamtąd jest Król Duch.

* Felieton ten dedykuję Panu Jarosławowi Oczkowskiemu z Oslo.

Piotr Jaroszyński
"Kim jesteśmy"

Najnowsza książka Pana Profesora nosi tytuł "Przywracanie pamięci". Dlaczego współcześnie tak ważna jest refleksja nad czasem minionym? - Główny...

Do wyników ostatnich wyborów parlamentarnych należy podchodzić ostrożnie, choć niewątpliwie mają one olbrzymie znaczenie. Przełamane zostało...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, wykładowcą WSKSiM w Toruniu, rozmawia Maria Karaś....

Dokumenty różnych organizacji państwowych lub międzynarodowych nie należą do przyjemnych lektur, są bowiem formułowane w języku technicznym,...

Żeby dzieci się nie nudziły Wakacje to czas koniecznego odpoczynku, zwłaszcza dla dzieci. Odpoczynek ten musi trwać długo, nie tydzień i nie dwa, lecz co najmniej dwa miesiące....

Nowa Lewica – zabójcza filozofia Nowa Lewica doskonale wie, że współczesny człowiek, w tym inteligent, za nic ma filozofię. Dlatego też przedstawiciele Nowej Lewicy swobodnie...

W gorączce dyskusji politycznych obfitującej w różnego rodzaju spory czy to programowe, czy personalne, łatwo stracić z oczu nadrzędny cel wyborów,...

Misterna konstrukcja regulacji prawnych, cynizm samego pomysłu, lekceważenie Rodziny Radia Maryja wskazują na to, że poseł Jan Filip Libicki sam...

Nowa Lewica – wojna demonów Nie zrozumiemy walki toczonej w obrębie socjalizmu ani przez pryzmat konfliktu jednostek, ani przez pryzmat walki klas. Ponad tą walką toczy się...

Gender: zamach na dzieci Genderowy plan demontażu rodziny rozpoczyna się od kobiety, następnie przechodzi na mężczyzn, by na koniec dobrać się do tego, co stanowi najczulszy...

Słowo „ojczyzna” pojawia się dziś rzadko, a i brzmi nieco anachronicznie. Gdy patrzymy nań bez uprzedzeń, kojarzy się nam najczęściej z wielką...

Dżdżysta i wietrzna jesień coraz bardziej przesłania wspomnienia z wakacji. Miliony polskich dzieci większość dni spędza teraz nie nad morzem czy...

Wpaja się nam od kilku lat, że ustrój państwa może być albo demokratyczny albo totalitarny, pierwszy jest dobry i nowoczesny, drugi jest zły i...

Listu prof. dr. hab. medycyny Stanisława Lufta skierowanego do przewodniczącego Episkopatu Polski JE ks. abp. Józefa Michalika nie można pozostawić...

Chluba Kościoła i Narodu Większość z nas ma dość mgliste pojęcie o realiach pracy misjonarzy. Zazwyczaj gdy słyszymy o misjach, to przychodzą nam na myśl zdjęcia, na których...

Każdy z nas przychodząc na świat nie buduje od początku życia społecznego, ale jest wrzucany w pewne społeczeństwo tak lub inaczej zorganizowane....

Kultura w swym źródłowym znaczeniu jest wychowywaniem. Bo tak jak pielęgnujemy ziemię, aby przyniosła zdrowy plon (cultura, łac. uprawa), tak...

We współczesnym świecie zachodnim obserwujemy działania, których celem jest rozbicie rodziny i osłabienie więzi narodowych. Następuje swoista...

Konstytucja to najważniejszy dokument państwa, ponieważ określa jego ustrój, rodzaj władzy, prawa i obowiązki obywateli. Ale mimo zmian, które...

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech życia publicznego w Polsce staje się wszechobecny cynizm. Wiele jest cynicznych wypowiedzi, wiele...

Często słyszymy, że polityka to rzecz „brudna”, a więc, że uprawianiu jej w sposób nieodłączny i nieomal naturalny towarzyszą różnego rodzaju...

Autorytet czy idol? Człowiek, przychodząc na świat, nie jest wyposażony ani w wiedzę, ani w doświadczenie. Stopniowo uczy się słów, poznaje ludzi i świat, zaczyna...

Jadąc przez Polskę w dniu Święta Niepodległości, można było zaobserwować, jak coraz bardziej polaryzują się środowiska, miejscowości, regiony. Są...

Jedną z najbardziej popularnych form spędzania wolnego czasu jest oglądanie różnych filmów. Warto przecież się zrelaksować i trochę pośmiać. Można...

Pod wpływem naporu zła ogarniają nas czasem zwątpienia. Patrzymy w przyszłość i nie widać jakiegoś prześwitu, przez który człowiek lub naród mógłby...

W roku Wielkiego Jubileuszu Rzym stał się centrum niezliczonych pielgrzymek z całego świata. Chyba w żadnym innym miejscu przeszłość tak mocno nie...

Święty Jan z Dukli Polska opromieniona jest światłem wielu błogosławionych i świętych. Wśród nich warto przypomnieć postać świętego Jana z Dukli. Urodził się przed...

Nowa Lewica – w pułapce równości Pojęcie równości (égalité) zostało wypisane na sztandarach rewolucji francuskiej jako podstawowe hasło triady: wolność, równość, braterstwo. Od tego...

Gender: rozbić człowieka Do istoty ideologii gender należy wczesna seksualizacja dzieci i młodzieży. Tak wczesna jak to tylko możliwe, a więc najlepiej od niemowlaka. Przy...

Coraz większy upadek kultury życia społecznego w naszym kraju musi być nazwany po imieniu, ponieważ przekroczono barierę ochronną i rozpoczął się...