Felietony-wywiady
Poezja w życiu człowieka rozwiniętego i dojrzałego odgrywa bardzo ważną rolę. Pozwala bowiem na błyskawiczne uchwycenie czasu i przestrzeni, dziejów i zdarzeń, siebie i innych w sposób jak najbardziej ludzki. Poezja spina w jedno: uczucia, wyobraźnię, wolę i myśl, jaźń moją z duchem moich rodaków i bliźnich, którzy kiedyś byli, którzy są teraz i którzy kiedyś nadejdą.

Poezja to wielka rzecz, to nie tylko rymy i błyskotki. Człowiek, który żyje bez poezji, który nie oddycha wierszem, zaczyna duchowo drętwieć, staje się zdrewniały. Deska, czy rzucimy w nią kamykiem, czy pieniążkiem, czy piórem, odpowie tak samo głucho. A człowiek? Jak odpowie na wiersz?

W życiu osobistym i narodowym przechodzimy różne chwile. Czasami ogarnia nas strach, czasem rozpacz, a czasem lgniemy choćby do szczeliny nadziei. Gdy robi się zbyt ciemno i duszno tłoczymy się wokół tego wąskiego pasemka światła, żeby oczy jeszcze widziały i aby było czym pooddychać. Właśnie wiersz przynosi jasność i nadzieję, choćby tłem jego był kompletny mrok. Wiersz nie byle jaki, wiersz przepotężny, wiersz wieszcza.

„Cierpienia moje i męki serdeczne
I ciągłą walkę z szatanów gromadą,
Ich bronie jasne i tarcze słoneczne,
Jamy wężową napełnione zdradą...
Powiem..."
(1,1,1)

W Górach Krzemienieckich, po dziś dzień zobaczyć można wtopione w zbocza polskie dworki, można przystanąć przed potężnym liceum, które wychowywało wspaniałych Polaków, a wreszcie wejść można do kościoła, w którym widnieje tablica wieszcza, który mieszkał tuż obok.

„Tak mój duch w kształty się piramidalne
Wyrzucał, dawną tryskając naturą;
Tak nowe ciała łańcuchy fatalne
Targał i piorun zawsze miał pod chmurą. -
Potem więc Roki się zebrały walne
I mnie okryły Lechową purpurą.
Lud cały strachem ohydnie znikczemniał.
Jam siadł na tronie, zmroczył się i ściemniał."
( I , 2, XLI)

Dziwne jest słowo, może być zwykłym paplaniem, może być drażniącym brzęczeniem, może być nieznośnym bełkotem, a może dać jakąś niezwykłą jasność zmysłom i umysłowi. I to sformułowanie, że aż dech zapiera: „Lud cały strachem ohydnie znikczemniał." Zobaczyć i wypowiedzieć, przejrzeć wieki, oto sztuka, oto dar!

„Ale przeze mnie ta Ojczyzna wzrosła,
Nazwiska nawet przeze mnie dostała;
I pchnięciem mego skrwawionego wiosła
Dotychczas idzie: Polska - na ból - skała...
Fala ją druga nieraz z drogi zniosła,
I duch jej święty poszedł w kwiaty ciała
Bezwonne, martwe... lecz com ja wycisnął
Pod krwią... tern zawsze zwyciężył, gdy błysnął!..."
( I , 3, XL)

Tajemniczy to fragment. Polska u swych początków, nim zawiązał się w pełni krwioobieg życia państwowego i narodowego, otrzymała zdolność przetrwania największych nawet cierpień niczym skała i choć pobłądzi, wróci na swoją drogę. „Lecz com wycisnął pod krwią...". Tak jakby zatrucie naszej krwi przez obcych nie było zdolne do końca nas pokonać, bo duch nasz jest osadzony głębiej. Stąd nasza siła przetrwania.

Gdy dziś 60 milionom Polaków każą się wyrzekać Ojczyzny, wieszcz nie tylko pragnie należeć do Ojczyzny, pragnie więcej, najwięcej:

„Cały się stałem Ojczyzną... i cały
Stałem się prochem... i cały rozpaczą!
Fraszka te węże, co w piekle kąsały
Dawne anioły. - Niech ludzie zobaczą
To ziarno męki i ten proszek mały,
W którym się miasta palą - matki płaczą,
Dzieciątka swoje własne gryzą z głodu,
Niech pojmą ducha jęk - słowo narodu..."
(II, XII)

Zniewolenie Ojczyzny to więcej niż piekło, a jednak ta duchowa miłość jest jeszcze głębsza i nie boi się kąsań piekielnych węży. „Cały się stałem Ojczyzną...". Kto dziś tak powie? Kto to zrozumie? Kto tak pokocha?

„Wielką masz spełnić w twej ojczyźnie sprawę,
Z upokorzeniem twej strasznej natury.
Pamięci nie bierz... a twych myśli wrzawę
Uśmierzaj... a patrz jak anioł do góry!
Ofiaruj Bogu w myśli - miecz i sławę,
Ofiaruj miecza twego błysk ponury!
Nową żywota jutrznią się rozraduj,
I błyszcz - a dawnych kształtów nie naśladuj!"
(11, XX)

Gdy nadchodzą trudne czasy, nie można ślizgać się po zatrutej powierzchni słów. Trzeba zejść głębiej, gdzie obcy nie mają już dostępu. My mamy wielkie królestwo, jest nim królestwo ducha, i stamtąd jest Król Duch.

* Felieton ten dedykuję Panu Jarosławowi Oczkowskiemu z Oslo.

Piotr Jaroszyński
"Kim jesteśmy"

Konferencja pt. „Zagrożenia cywilizacyjne ideologią gender w świetle nauczania Jana Pawła II”, która odbyła się wczoraj w Wyższym Seminarium...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Ponieważ w naszym kraju nie przeprowadzono ani dekomunizacji, ani lustracji w środowisku dziennikarskim i akademickim, wobec tego można...

Adam Mickiewicz podczas wykładów głoszonych w Paryżu zwrócił uwagę na dość ciekawe i tajemnicze zjawisko, jakim jest duch narodowy. Dziś nad tym...

Józef Brandt tak polski Jest ciekawe, że Polska nie tylko w okresie niepodległości, ale również w czasach zaborów była atrakcyjna dla cudzoziemców. Wielu z nich postanowiło...

U rodaków w Chicago Polonia w Chicago z dumą podkreśla swoje coraz większe zaangażowanie w sprawy polskie. Nasi rodacy zrozumieli, że Polska nie jest tylko sprawą...

Wiek XX jest wiekiem niesłychanego postępu w nauce. Widać to szczególnie na przykładzie techniki, która tym różni się od rzemiosła, że bazuje nie na...

Polskie wakacje mają swoją powagę związaną z pamięcią o ostatnich wielkich narodowych zrywach, czyli o Powstaniu Warszawskim i o ogólnonarodowym...

Specjalnie dla Czytelników strony www.piotrjaroszynski.pl · 14 października 2006 Felietony zacząłem przygotowywać systematycznie od października...

Powstanie styczniowe trwało dwa lata. Gdy wreszcie upadło - zemsta Rosjan była straszna. Trudno sobie wręcz dziś wyobrazić, z jakimi barbarzyńcami...

Po roku 1989 najpierw lansowano hasło: „Wróć, komuno", a gdy komuniści rzeczywiście wrócili, pojawiło się nowe hasło: „Wracajmy do Europy". Rzecz...

Barbarzyństwo smoleńskie Ekshumacje ofiar katastrofy smoleńskiej dostarczają wstrząsających informacji. W trumnach dwóch generałów – Włodzimierza Potasińskiego i Bronisława...

Minęła dwieście szósta rocznica uchwalenia wiekopomnej Konstytucji 3 Maja. Choć w naszej tradycji prawniczej konstytucjami od połowy XVI wieku zwano...

Chicago z Telewizją Trwam Gdy w sobotę, 29 września, do Warszawy zjechała się cała Polska, to Chicago nie pozostało obojętne. Mimo pewnych trudności udało się zdobyć...

Jedną z najcudowniejszych dziedzin kultury zachodniej jest teatr. Łączy bowiem w sobie różne sztuki takie jak malarstwo, rzeźba, architektura,...

Żyjemy w czasach mediokracji. Nie chodzi tu tylko o to, że media są czwartą lub nawet pierwszą władzą, ale o coś wyjątkowego – tylko media pozwalają...

Powoli kończą się przygotowania do Wigilii i świąt Bożego Narodzenia. Już niedługo usłyszymy słowa, na które czekamy z nieustannie odradzającą się...

Wiele osób pyta dziś z coraz większym niepokojem, jakie są powody przewlekłej choroby trawiącej życie polityczne we współczesnej Polsce; choroby,...

Po zmianie ustroju z socjalistycznego na kapitalistyczny pojawiła się w Polsce warstwa ludzi bardzo bogatych. Dochodzili do majątku w różny sposób,...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Piotr...

Rozbiory Polski to był rozbój w biały dzień. Podcinał wiarę w jedność europejskiego etosu, który z jednej strony korzeniami sięgał greckiej...

W pejzaż polski wpisane są niezliczone kapliczki i krzyże: na rozstajach dróg, na górkach, przy lasach. A kiedy nadchodzi maj, kapliczki te...

Z początkiem wiosny, gdy ziemia z szarości budzi się znowu do życia, oczy nasze patrzą oczarowane na delikatną zieleń oziminy, na roziskrzone w...

Na forum parlamentu wraca znowu problem tzw. aborcji. Daje się słyszeć głosy, że chodzi o wciągnięcie nas w temat zastępczy, byśmy przestali się...

Katolicyzm jest przede wszystkim religią a nie cywilizacją. Gdyby był cywilizacją, niemożliwe byłoby szerzenie „Dobrej Nowiny” wśród różnych...

Kto rządzi światem? Już za samo zadanie takiego pytania można być posądzonym o jedno z największych przestępstw, jakim jest głoszenie spiskowej teorii dziejów. „Spisek”...

Z ojcem Mieczysławem A. Krąpcem rozmawia Piotr Jaroszyński - Ojciec profesor wykłada filozofię od prawie 50 lat. W tym długim czasie miał Ojciec...

Jednym z największych paradoksów życia politycznego w Polsce jest ten, że krajem w ponad dziewięćdziesięciu procentach katolickim rządzą ludzie albo...

Gdybym tu pozostał… Jest taka powieść Józefa Conrada pt. «Korsarz». Przychodzi ona na myśl wówczas, gdy zastanawiamy się nad naszym życiem, w jak różnych kierunkach...

Gender i uniwersytet Miejscem, w którym wykluwa się ideologia gender, są uniwersytety. Stamtąd też idzie fala, która rozlewa się po całej kulturze zachodniej, obejmując...