Felietony-wywiady

Dzisiejszy człowiek często zapomina, że jest dłużnikiem nie tylko tych pokoleń, które już dawno minęły, a także swoich bezpośrednich przodków. Żyje tak, jakby wziął się znikąd i dążył donikąd, jakby najważniejsza była teraźniejszość, chwila obecna, jakby to ona miała mu dostarczyć pełni szczęścia. Ale w którymś momencie przychodzi rozczarowanie, bo czas płynie, wzrasta poczucie niemocy, i na wiele ważnych rzeczy, które się przeoczyło, nie ma już sił. Człowiek mądry żyje chwilą, ale jest skierowany ku przyszłości i ma świadomość, że ta przyszłość zakorzeniona jest w przeszłości. Im bardziej bowiem chce się piąć ku górze, tym mocniej musi się ukorzeniać.

Każdy z nas życie zawdzięcza mamie i tacie. Ale przecież nasi rodzice też mieli swoich rodziców, a tamci swoich... Wpisani więc jesteśmy w pewien ciąg pokoleń własnej rodziny. Ale dziś o tym zapominamy. Rodzina zaczyna ograniczać się do dwóch, a nawet jednego pokolenia. Nasi przodkowie zaczynają być dla nas czymś abstrakcyjnym. A przecież jeśli my żyjemy, to i oni żyli.

Czy więc nie powinno być dla nas zastanawiające, w czym byli do nas podobni, na przykład prapradziadek i praprababcia? Co nasi przodkowie robili w czasie powstania styczniowego, i wcześniej, podczas powstania listopadowego? Przecież byli. Dawniej, gdy nie było mediów, wieczory w polskich domach spędzano na muzykowaniu, na czytaniu arcydzieł i na opowieściach o przeszłości, a więc o dziejach ojczystych i historiach rodzinnych. Taka była tradycja polska, taka była tradycja prawdziwie zachodnia. Chodziło o to, by poznać przeszłość i umieć być wdzięcznym. Dlaczego? Aby iść ku przyszłości w sposób odpowiedzialny. Przecież większość z nas dziś jest rodzicami, ale będzie pradziadami dla późniejszych pokoleń, za które już dziś odpowiadamy. Odpowiedzialność wypływa z wdzięczności, tak jak przyszłość z przeszłości. Tu nie ma drogi na skróty. Człowiek, który nie jest wdzięczny, nie będzie odpowiedzialny. Wychowanie do odpowiedzialności jest niemożliwe bez zanurzenia się w przeszłość. I właśnie dlatego dzisiejsza cywilizacja, dla której charakterystyczne są modele postaw oderwanych od przeszłości, wychować może tylko ludzi nieodpowiedzialnych, którym kiedyś złorzeczyć będą pokolenia następne. Bo taka jest kolej rzeczy.

Odpowiedzialność rodzinna wymaga poznania dziejów własnej rodziny, natomiast odpowiedzialność społeczno-polityczna - zakorzenienia się w dziejach całego narodu. Łatwo wyciągnąć wniosek, że jeśli za politykę biorą się ci, którzy dzieje naszego Narodu lekce sobie ważą, to nie ma w nich wdzięczności, a jeśli nie ma w nich wdzięczności, to nie można im wierzyć, że będą odpowiedzialni za Naród i państwo. Polityka będzie wtedy doraźną walką między różnymi grupami interesu, bez odpowiedzialności za przyszłość. Bo nie ma odpowiedzialności bez wdzięczności i nie ma przyszłości bez przeszłości. Człowiek odpowiedzialny zaczyna od wdzięczności. Tym bardziej zaś ten, kto odpowiedzialny jest za naród i państwo.

Posłuchajmy początku dzieła zatytułowanego Ta eis heauton, czyli Rozmyślania: „Dziadkowi Werusowi zawdzięczam łagodność i równe usposobienie. Dobremu imieniu ojca i pamięci o nim - umiłowanie skromności i charakter męski. Matce - ducha pobożności i dobroczynności. I odrazę nie tylko do wyrządzania krzywdy, lecz także do myśli o niej. Nadto sposób życia prosty, daleki od zbytku ludzi bogatych. Pradziadkowi zawdzięczam to, żem do szkoły publicznej nie chodził, lecz miałem dobrych nauczycieli w domu; zawdzięczam mu też nabycie przeświadczenia, że powinno się na to nie żałować grosza. Dzięki memu wychowawcy nie stałem się ani Zielonym, ani Niebieskim, ani zwolennikiem Okrągłych, ani Długich. On mię nauczył wytrwałości w trudach i poprzestawaniu na małym, przykładania ręki do pracy i nie zajmowania się zbyt wielu sprawami naraz. On wpoił we mnie odrazę do wszelkiej potwarzy (...). Ojcu zawdzięczam łagodność i niewzruszone trwanie przy sądzie wydanym po dokładnej rozwadze. I obojętność na tak zwane zaszczyty. I pracowitość, i wytrwałość".

Prawda, że piękne są te słowa? Autorem ich jest Marek Aureliusz, jeden z najznamienitszych cesarzy rzymskich. Dzięki wielkiej kulturze polskich tłumaczeń nasza bezcenna przeszłość zachodnia jest w zasięgu ręki. Warto do niej wracać.

Piotr Jaroszyński

"Jasnogórska droga do Europy"

Prowokacja przeciwko Telewizji Trwam To prowokacja w ubeckim, stalinowskim stylu – tak prof. Piotr Jaroszyński ocenia list z groźbami, jaki został wysłany do przewodniczącego KRRiT Jana...

Teofil Lenartowicz: mistrz stylu prostego Luty jest miesiącem pamięci o Teofilu Lenartowiczu. Urodził się bowiem (27) i zmarł (3) w lutym, miejscem jego urodzenia była Warszawa, a śmierci –...

Jednym z najważniejszych czynników determinujących kierunek zmian w najbardziej podstawowych dziedzinach życia, takich jak ekonomia, polityka,...

Człowiek posiada różne umiejętności — jeden jest fizykiem, inny chemikiem, jeszcze inny szewcem. W ramach tych umiejętności są różne specjalizacje,...

Po wszystkich przejściach ostatnich 50 lat związanych z utratą realnej niepodległości i dominacją antypolskiej ideologii mamy wobec inteligencji...

Wiosna to czas intensywnego przygotowywania ziemi, aby wydała plon. Na polach, w przydomowych ogródkach czy na działkach możemy zobaczyć pochylone,...

Wielki Jubileusz to okazja do zrobienia pewnego remanentu. Szczególnie ważny jest problem obecności Kościoła i chrześcijaństwa w życiu społecznym....

Polskie wakacje mają swoją powagę związaną z pamięcią o ostatnich wielkich narodowych zrywach, czyli o Powstaniu Warszawskim i o ogólnonarodowym...

Dużo mówi się o wolności, choć słowo „wolność", ten nieodzowny przymiot demokracji, jest już dzisiaj wyświechtane i mało kto wie, jaki ono ma...

Moc literatury Wielu z nas pamięta słowa wypowiedziane w UNESCO 2 czerwca 1980 r. przez św. Jana Pawła II o tym, że naród polski przetrwał lata niewoli, nie mając...

Kolejną pułapką zastawioną na Polonię jest wprost niewiarygodne zawężenie możliwości wyboru. Polonia może głosować tylko w jednym okręgu wyborczym....

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury KUL, wykładowcą WSKSiM w Toruniu, rozmawia Maria Karaś....

Stosunek do katastrofy pod Smoleńskiem, zarówno emocjonalny, jak i instytucjonalny, pozwolił na spolaryzowanie postaw środowisk przyznających się do...

Słowo „ojczyzna” pojawia się dziś rzadko, a i brzmi nieco anachronicznie. Gdy patrzymy nań bez uprzedzeń, kojarzy się nam najczęściej z wielką...

Jak nie odebrać sobie wolności? Choć człowiek jest z natury stworzeniem społecznym, to sama społeczność może przybierać różne formy, i nie musi to być koniecznie państwo. Zresztą i...

138 lat temu w nocy z 22 na 23 stycznia wybuchło powstanie styczniowe. Rozpaliło wielkie nadzieje narodów żyjących pod zaborami na ziemiach I...

Listu prof. dr. hab. medycyny Stanisława Lufta skierowanego do przewodniczącego Episkopatu Polski JE ks. abp. Józefa Michalika nie można pozostawić...

Jedną z podstawowych dziedzin umożliwiających rozpoznawanie nastrojów i opinii społecznych jest statystyka. Jako sztuka była ona znana w odległej...

Dzięki rozwojowi nauki nieustannie pojawiają się nowe modele lodówek, samochodów, telewizorów, magnetofonów, kamer i przeróżnych urządzeń. Łatwo...

Sejm został rozwiązany, czekają nas wybory. Ale przed wyborami jest jeszcze kampania wyborcza. Partie czy właściwie komitety wyborcze na różne...

Minęły święta wielkanocne. Gościnne polskie domy pełne krewnych i przyjaciół już opustoszały. Wracamy do zwykłych zajęć: dzieci i młodzież do...

Lewicowa rewolucja w białych rękawiczkach Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, etykiem, kulturoznawcą,...

Wpaja się nam od kilku lat, że ustrój państwa może być albo demokratyczny albo totalitarny, pierwszy jest dobry i nowoczesny, drugi jest zły i...

Coraz częstszym zjawiskiem na polskiej wsi są opuszczone gospodarstwa. Puste podwórko, na którym nie widać domowego ptactwa, niezamieszkała psia...

Pamięć rocznicy odzyskania niepodległości wynika z obowiązku oddania hołdu tym wszystkim, którzy przez pokolenia krwią, ofiarą i duchem bili się o...

Znaczenie katolicyzmu w polityce jest niezwykle doniosłe. Katolicyzm bowiem odsłania jakieś dalsze perspektywy życia społeczeństwa, wykraczając poza...

Dobre wychowanie Nasze społeczeństwo traci blask, wigor i pogodę ducha. Ludzie są wyraźnie zmęczeni, apatyczni, a nawet niegrzeczni. Widać to nie tylko w rzeczach...

Wiara i patriotyzm Cudowna Matka Boża Łaskawa z krzeszowskiego sanktuarium w czasie czterech dni wielkiego odpustu gościła kilkanaście tysięcy pielgrzymów. Wczoraj z...

Media – metody niewolenia Media są potężne, a ich potęga wciąż wzrasta. O tej potędze świadczy fakt, że nawet krytyka mediów dokonuje się głównie poprzez… media. Przynajmniej...

Wsłuchajmy się w Słowo Dzieło ks. prof. Czesława Bartnika "Żyć w Słowie" zachęca nas do otwarcia się na Boga poprzez Słowo. "Żyć w Słowie", tzn. w Chrystusie, który do nas...