Ks. Bolesław Domański (1872-1939) był prezesem Związku Polaków w Niemczech w latach 30. XX wieku, przywódcą duchowym i politycznym polskiej mniejszości narodowej w Republice Weimarskiej i III Rzeszy, proboszczem w Złotowie i Zakrzewie.Witam Państwa bardzo serdecznie.
Na trudne czasy musimy być na różne sposoby uzbrojeni. W naszej tradycji była to nie tylko gotowość do walki, ale również bystra myśl i silna wola, wyobraźnia i wspólnota, słowem musimy obudzić w sobie naród. Wakacje zapowiadają się nie tylko jako odpoczynek, ale również obrona naszego dziedzictwa, ludzi i ziemi przed obcym zagrożeniem. Ta obrona już się zaczęła.
Warto wobec tego skupić się wokół podstawowych idei, które konsolidują naród. Do tego celu wyśmienitą okazję stanowi nawiązanie do słynnych 5 prawd Polaków: krótko, jasno i dobitnie.
Był rok 1938. Ma miejsce I Kongres Polaków w Niemczech, który rozpoczął się 6 marca w Theater des Volkes w Berlinie, czyli jesteśmy w reprezentacyjnym miejscu dla Niemców, w Teatrze Ludowym.
Już niedługo zacznie się wojna, Niemcy napadną na Polskę, by przez kolejne lata nasz kraj mordować i grabić. Ale oto słyszymy:
Jesteśmy Polakami!
Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci!
Polak Polakowi bratem!
Co dzień Polak Narodowi służy!
Polska Matką naszą, nie wolno mówić o Matce źle!
Na zjeździe uchwalono te właśnie Pięć prawd Polaka, a organizatorem spotkania był Związek Polaków w Niemczech. Obecni byli Polacy mieszkający na Śląsku Opolskim, z Babimojskiego, Kaszub, Warmii, Ziemi Malborskiej, Mazur, Ziem Połabskich, Westfalii i Nadrenii. Przybyło około 5 tysięcy delegatów.
Przybliżmy te prawdy:
1. Jesteśmy Polakami – to trzeba dobitnie podkreślić, bo czasem Polacy mieszkają w innym kraju i tracą poczucie narodowej tożsamości, a czasem, ktoś mieszka w Polsce i nie uważa się za Polaka. W naszej tradycji bardzo ważna była dobrowolność – świadoma ale i odpowiedzialna. Bycie Polakiem to radykalnie różna tożsamość niż bycie Niemcem czy Rosjaninem. Mamy inny charakter, inne zwyczaje, inne ambicje, inne aspiracje, inne podejście do ludzi, zwłaszcza słabszych.\n
2. Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci – Ojcowie nasi to przodkowie nasi, sięgający nawet w daleką przeszłość tysiącletniego narodu, który zaczął się formować dzięki chrześcijaństwu. Wiara katolicka przenika najgłębiej do polskiej duszy, do jej myśli i uczuć, do postawy, zwłaszcza w chwilach trudnych.
3. Polak Polakowi Bratem! - Miłość braterska, a nie tylko narodowa stanowi o więzi narodowej, bez której nie będzie narodu polskiego. Byliśmy braćmi i mamy być braćmi. Nie wystarczy wspólne obywatelstwo, ani nawet czysta narodowość, musimy być sobie pokrewni jak bracia. Jest to konkretne wyzwanie a nie abstrakcyjna kategoria czy figura retoryczna. W Polsce przez wieki przywiązywano wielką wagę do braterstwa ogarniającego cały kraj, a nawet występującego poza naszymi granicami, jeśli taka była potrzeba.
4. Co dzień Polak Narodowi służy – Intencją naszego życia nie może być tylko myśl czy walka o przetrwanie lub o zrobieniu kariery, ale świadome poczucie związku z naszą ojczyzną i naszymi braćmi. Narodowość to nie wąska kasta czy siedlisko nacjonalistów, ale głęboka jedność duchowa ogarniająca wszystkie stany.
5. Polska Matką naszą – nie wolno mówić o Matce źle! Nie chodzi tu o idealizowanie Polski czy narodu polskiego, ale o poskromienie pewnej wady jaką jest plotkarstwo i złorzeczenie na rodaków i niedocenianie własnego dziedzictwa. Taka mowa i takie nastawienie na wyolbrzymianie tego co złe, powiększanie tego, czerpanie satysfakcji z dostrzeżonych potknięć lub niedomagań, osłabia państwo, odbiera mu siły do mężnego przeciwstawianiu się złu i pozytywnego działania na szerszą skalę, skalę godną wielkiego narodu i wielkiego państwa. Musimy w sobie obudzić wielką duszę magnanimitas.
Oto 5 prostych prawd, warto je znać, nimi się kierować, w ich duchu wychowywać następne pokolenia, do nich trzeba zaglądać, je przemyśleć, przedyskutować i wprowadzać w czyn i to nie za późno, bo czasy wymagają zdecydowanej i szybkiej postawy.
A więc raz jeszcze:
Jesteśmy Polakami!
Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci!
Polak Polakowi bratem!
Co dzień Polak Narodowi służy!
Polska Matką naszą, nie wolno mówić o Matce źle!
Nie wolno, trzeba służyć.
Dziękuję.
prof. dr hab. Piotr Jaroszyński
