Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Miasto to nie tylko domy, to również ulice i place. W stosunku do liczby mieszkańców dzisiejsze miasta są zbyt ciasne. Ludzie mijają się w tłoku i w pędzie, nie mają kiedy i jak się spotkać. W mieście dwumilionowym mieszkańcy nigdy razem nie staną obok siebie, a cóż mówić o utworzeniu jednej społeczności. Dawne miasta były planowane na miarę mieszkańców, a także pod kątem ich wspólnej cywilizacji. Tamte miasta połknięte zostały przez nowoczesność, bez wyrazu i bez duszy, i tylko w dni wolne i święta niczym atawizm budzi się tęsknota za ładnym i kameralnym miejscem spotkań. Stare rynki i stare place wypełniają się spacerującymi mieszkańcami i turystami.

Miasta europejskie słyną z pięknych placów: placu Vendome, placu de la Concorde, placu Inwalidów w Paryżu; placu św. Piotra, placu Weneckiego, placu Argentyńskiego w Rzymie. Cieszą oko przestrzenią, która zamknięta jest dobrze znanymi budowlami o wysokich walorach artystycznych. Perełki starych miast, ze starymi rynkami i placami stanowią wytchnienia dla mieszkańców porozsadzanych w niekończących się blokowiskach. Z drugiej strony place takie pełnią bardzo ważną rolę podczas wyjątkowych uroczystości.

Warszawa posiada niewiele placów na miarę stolicy, a zwłaszcza stolicy europejskiej. Jednym z największych jest plac im. Józefa Piłsudskiego. Jest to ten sam plac, przy którym znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza oraz Teatr Wielki. Na tym placu w roku 1979 Ojciec Święty spotkał się z mieszkańcami stolicy i liczną rzeszą pielgrzymów z kraju i zza granicy. Tam właśnie padły pamiętne słowa, po których trwały niekończące się oklaski, że nie można zrozumieć Polski bez Chrystusa. Na tym placu odbyła się później uroczysta Msza żałobna za duszę ś.p. Prymasa Tysiąclecia. W stanie wojennym przez wiele lat anonimowi mieszkańcy w miejscu, gdzie stal ołtarz papieski, układali z kwiatów krzyż.

Ówczesny plac Zwycięstwa, dziś plac Piłsudskiego, to miejsce znaczące w dziejach naszego narodu. Od kilku już wieków toczyła się tu walka o życie i o duszę Polaków. Niestety, nie wszyscy Polacy, nie wszyscy warszawiacy o tym wiedzą. Warto więc przypomnieć.

Początkowo plac zwał się Saskim, ponieważ stanowił część dziedzińca pałacu Saskiego. W roku 1794 wojsko polskie i mieszkańcy Warszawy starli się z wojskami carskimi. Po utracie niepodległości na placu odbywały się musztry i parady wojskowe pod dowództwem carskich namiestników. Rosjanie, aby zaznaczyć swoje zwycięstwo nad Polakami, wystawili w roku 1841 pomnik ku czci poległych oficerów rosyjskich w powstaniu listopadowym. Później na tym samym miejscu wybudowano sobór (w latach 1894-1912), który miał górować nad całym otoczeniem dzięki 70-metrowej dzwonnicy. Rosjanie często w miastach polskich budowali potężne cerkwie, aby wizualnie ukazać ich wyższość nad kościołami katolickimi. Równocześnie był to znak dominacji rosyjskiej nad Polską. Pałac Kultury im. Józefa Stalina nawiązywał do tradycji carskiej, jest taką socjalistyczną cerkwią, która wyrasta ponad całe miasto, którą zewsząd widać i która przypomina wszem i wobec, kto tu naprawdę rządzi.

Polacy, którzy w roku 1918 wywalczyli niepodległość, doskonale zdawali sobie sprawę ze znaczenia symboliki władz zaborczych. Dlatego już w roku 1921 dzwonnica została rozebrana, a wkrótce potem również cała cerkiew (lata 1924-26). Plac odzyskał polski charakter. Tylko wtajemniczeni wiedzą, że papieski ołtarz z roku 1979 ustawiono w tym samym miejscu, gdzie dawniej stał... sobór zaborców.

Przepiękny Pałac Saski został zburzony przez Niemców w czasie II wojny światowej, zachowały się tylko fragment kolumnady - to Grób Nieznanego Żołnierza. Również Niemcy wysadzili w powietrze po upadku powstania warszawskiego barokowy Pałac Bruhla, dziś widać tam wciśnięty hotelik, nie mający nic wspólnego ani z miejscem, ani z jego architekturą. Nad całym placem góruje majestatyczny, jeden z największych i najpiękniejszych teatrów - Teatr Wielki. W okolicach teatru Niemcy rozstrzelali setki Polaków. Jest to więc miejsce uświęcone krwią naszych rodaków. Nic więc dziwnego, że gdy przed ponad rokiem władze Warszawy postanowiły zorganizować sylwestrową fetę przy Teatrze Wielkim, napłynęły protesty nie tylko z Warszawy i z kraju, ale również od Polonii z całego świata. Po niechlubnej nocy sylwestrowej został niesmak i świadomość, że w lożach władz zasiadają barbarzyńcy.

A dziś? Trudno w to uwierzyć, ale już niedługo będziemy cieszyć oko widokiem klasycystycznej i monumentalnej fasady teatru. Placu Piłsudskiego nie pozostawiono w spokoju, przystąpiono do kolejnej zabudowy, zamiast na teatr patrzeć będziemy na jakieś okropne, nowoczesne gmaszysko. Trwają właśnie wykopy, rozpoczął się proces dewastacji placu Piłsudskiego.

Ciekawe, kiedy kolejny biurowiec lub hotel zostanie postawiony na placu Zamkowym, potem na Rynku Starego Miasta, może przed Katedrą św. Jana, może przed kościołem św. Anny? Można odnieść wrażenie, że stolica Polski nie ma gospodarza, nie ma odpowiedzialnego za kulturę przestrzenną konserwatora zabytków. Kto ma pieniądze, buduje gdzie chce i jak chce. Gorzej, że te budowle szpecić będą miasto co najmniej przez dziesięciolecia.

Poczucie ładu i piękna świadczy nie tylko o kulturze osobistej, ale i o kulturze społeczeństwa. Miasto zaniedbane i chaotyczne odpycha ludzi, niszczy więzi społeczne i ciągłość pokoleń. Warto o tym pamiętać, planując rozwój miasta, które szczyci się tym, że jest stolicą Polski.

Piotr Jaroszyński
"Nie tracić nadziei!"

Globalizm niszczy cywilizację Globalizm niszczy cywilizację - pod patronatem Naszego Dziennika Globalizacja jest destrukcyjna dla człowieka, rodziny oraz narodów. Lewicowa w...

Kresy pełne Polski Podróż na Kresy zawsze Polaka ubogaca. Mimo że niektóre tereny traciliśmy bezpowrotnie już od pierwszego rozbioru, to jednak wszędzie znajdziemy...

Gender: rozbiór słowa Inwazja gender na Polskę została sprytnie obmyślona. Chodzi bowiem o zapanowanie nad społeczeństwem katolickim, w którym Kościół jest żywy i ciągle...

Jaki kanon lektur z języka polskiego? Czekamy na gruntowne działania MEN przywracające humanistyce należną rangę w życiu człowieka i Narodu. Słowo „kanon” pochodzi z greki, a jego...

Wśród wielu zagrożeń obecnych we współczesnym życiu religijnym jest jedno szczególne, nosi ono miano fideizmu. Samo słowo wywodzi się z łaciny:...

W jednym z dzieł przypisywanych Plutarchowi (50-120 po Chr.), a zatytułowanym O wychowaniu dzieci (De liberis educandis) możemy przeczytać: „Ze...

Choć oba słowa - „kultura" i „cywilizacja" - wskazują na genezę łacińską, to tylko słowo „kultura" jest słowem oryginalnym, natomiast słowo...

Napięcie zmagań o Polskę trwa bez ustanku. Tak było w czasie zaborów, tak było w okresie międzywojennym, za PRL-u, tak jest i dziś. Jest to napięcie...

Statystyka wkracza z coraz większym impetem do moralności. A są tematy, w których oddać może wielkie usługi koryfeuszom nowego porządku świata. Do...

Rozmowy, które uczą Rozmowy niedokończone należą od wielu lat do stałej ramówki Radia Maryja i Telewizji Trwam. Gdy w innych mediach dominują programy rozrywkowe, i to...

W cywilizacji łacińskiej prawo do własności prywatnej traktowane było jako rozumne dopełnienie prawa naturalnego (Tomasz z Akwinu, S.Th., II—II, 66,...

Kiedy 20 lat temu powstało Radio Maryja, chyba nikt wówczas nie mógł przewidzieć, jaką rolę ta początkowo skromna rozgłośnia odegra w życiu Polski i...

Współcześnie słowa takie jak „dialog", „negocjacje", „konsensus", „kompromis", pojawiają się bardzo często i są swoistym znakiem rozpoznawczym....

Miasto to nie tylko domy, to również ulice i place. W stosunku do liczby mieszkańców dzisiejsze miasta są zbyt ciasne. Ludzie mijają się w tłoku i w...

Mija kolejna, pięćdziesiąta ósma rocznica zbrojnej napaści Związku Sowieckiego na Polskę. Nasze młode państwo po zaledwie dwudziestu jeden latach...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II i w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w...

Od nowego roku akademickiego w WSKSiM ruszają studia podyplomowe z retoryki i komunikacji społecznej. Z dr Imeldą Chłodną, pracownikiem Katedry...

Życie stawia nas nieustannie w sytuacjach, w których musimy podejmować rozmaite decyzje. Jedne są prozaiczne, dotyczą spraw codziennych, do których...

Minęła dwieście szósta rocznica uchwalenia wiekopomnej Konstytucji 3 Maja. Choć w naszej tradycji prawniczej konstytucjami od połowy XVI wieku zwano...

Przyjaźń Ludzie nawzajem się potrzebują, dlatego utworzyli różne wspólnoty, jak miasta, państwa, organizacje międzynarodowe. Potrzebują się też w mniejszych...

Normalnie przytomny człowiek, podejmując różne decyzje, ma na oku jakiś cel; dla jego osiągnięcia dobiera też odpowiednie środki. Taki jest przecież...

Gender: tym gorzej dla rzeczywistości Gender jest ideologią, a ideologia wywodzi się z idealizmu. Te powiązania trzeba dostrzegać i rozumieć. Charakterystyczną cechą idealizmu jest to,...

Jan Dworak ingeruje w nauczanie Kościoła dotyczące osób z zaburzeniami tożsamości psychoseksualnej. Przewodniczący KRRiT Jan Dworak wezwał o. dr....

Pole naszych zmagań o Polskę przykrył śnieg. Gdy spadnie śnieg, wszystko wydaje się takie nierealne, takie cudowne, chciałoby się patrzeć i marzyć....

Jan Paweł II wobec totalitaryzmów: dawnych i obecnych W Niedzielę Miłosierdzia Bożego byliśmy świadkami kanonizacji błogosławionego Jana XXIII oraz Jana Pawła II. W nawiązaniu do tej uroczystości w...

Przyjęcie w Wielkiej Brytanii przez Izbę Lordów ustawy o tzw. małżeństwach jednopłciowych budzi nie tylko oburzenie, ale również zmusza do...

Słowo "kultura" pochodzi z łaciny i najpierw oznaczało czynności i zabiegi, jakie wykonuje rolnik, który dba o dobre plony. Musi więc odpowiednio...

Gender i moda Gdy mowa o związku mody z gender, to w pierwszym rzędzie chodzi o sposób ubierania się. Tak się bowiem składa, że człowieka nie chroni natura i od...

Głośmy prawdę, a błąd sam się zniszczy Z prof. Richardem J. Fafarą, filozofem z Adler-Aquinas Institute w USA, rozmawia Beata Falkowska. Co spowodowało, że katolicki Papież Jan Paweł II...

Przywracanie Kresów Ożywcza siła polskości, której wystarczy na wiele pokoleń, na wiele lat i wieków. Pojęcie Kresów odnosimy do tych ziem, które dziś znajdują się...