Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Mimo miażdżącej krytyki kuratorów dyrektor stołecznego Muzeum Narodowego kontynuuje przekształcanie tej placówki w przybytek sztuki nowoczesnej w jej najgorszym wydaniu. Wystawa "Ars Homo Erotica" jest tego wymownym przykładem.

Gdy prof. Piotr Piotrowski obejmował w ubiegłym roku stanowisko dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie, zapowiedział, że będzie dążył do podniesienia rangi tej placówki w świecie. Wydawało się, że wreszcie arcydzieła naszego malarstwa zostaną w maksymalny sposób przybliżone Polakom i cudzoziemcom. Nic bardziej mylnego. - Nowy dyrektor postawił na "budowanie koncepcji muzeum krytycznego", tzn. takiego, które ma włączać się w debatę społeczną - mówi Katarzyna Wakuła, rzecznik placówki. Brzmi to niewinnie, jednak skandaliczne ekspozycje "Ars Homo Erotica" czy "Mediatorzy", które, według dyrekcji, wychodzą naprzeciw owemu dialogowi, ukazują prawdziwy kierunek działań prof. Piotrowskiego. - Muzeum według wizji dyrektora ma się otworzyć na pewne problemy społeczne. Wystawa "Ars Homo Erotica" jak najbardziej wdaje się w ten dialog, bo podejmuje problem mniejszości seksualnych w Polsce - dodaje Wakuła.

Taka koncepcja Muzeum Narodowego jest nie do zaakceptowania dla sygnatariuszy "Listu w obronie dobrego imienia Muzeum Narodowego w Warszawie", wysłanego do dyrektora placówki jeszcze przed otwarciem wspomnianej wystawy. Autorzy powołują się na opinię prof. Krystyny Czuby, która podkreśla, że "Muzeum Narodowe, utrzymywane z publicznych pieniędzy, ma służyć całemu Narodowi, a nie wyizolowanym, marginalnym grupom, nieidentyfikującym się ani z tradycją, ani z kulturą narodową". Profesorowi Piotrowskiemu widocznie jednak bliższa jest antysztuka i mieszczące się w niej nurty dewiacyjne niż eksponowanie wielkich arcydzieł narodowych, ponieważ mimo apelu profesorów, którzy list podpisali, otworzył amoralną wystawę. - Ta wystawa nie ma znamion sztuki ani tematycznie, ani gatunkowo, ani też pod względem poziomu artystycznego. Jest to ordynarna, prymitywna pornografia, męsko-męska, damsko-damska, by nie nazwać tego dosadnie. Kilka średniowiecznych obrazów nie zmienia postaci rzeczy. Z kolei przy bramie wejściowej do Muzeum Narodowego stoi wielki kontener, gdzie zainstalowano wystawę z niewinnie brzmiącym tytułem "Mediatorzy". W środku zaś non stop odtwarzany jest wulgarny film pornograficzny, w którym nie brak też postaci księdza w koloratce. Trzeba zapytać: kogo te wystawy mogą interesować? Moim zdaniem, dewiantów rozmaitej proweniencji. Ja miałam odruch wymiotny po obejrzeniu - zauważa Temida Stankiewicz-Podhorecka, krytyk teatralny.

Sami pracownicy placówki nie ukrywają niesmaku, podkreślając, że wystawa "Ars Homo Erotica" jest wyraźnie ideologiczna, a od takich Muzeum Narodowe powinno stronić. - Dyrekcja Muzeum Narodowego lekką ręką przeznacza pieniądze na kontrowersyjne wystawy w sytuacji, gdy brakuje środków na konserwację "Bitwy pod Grunwaldem", która najbardziej kojarzy się z naszą instytucją - skarży się rozgoryczony pracownik placówki pragnący zachować anonimowość. Sponsorem prac konserwatorsko-restauratorskich naszego narodowego skarbu jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które przekazało na ten cel 850 tys. złotych. Prace nie mogą jednak ruszyć, ponieważ drugie tyle środków potrzeba na zakup aparatury badawczej, która jest niezbędna do ich przeprowadzenia. Muzeum zorganizowało publiczną zbiórkę pieniędzy, licząc na to, że w ten sposób wybrnie z trudnej sytuacji finansowej. Szkoda, że na ten cel nie przeznaczyło pieniędzy, które wydano na skandaliczną wystawę "Ars Homo Erotica"...

Konflikt z dyrektorem

Wspomniana wystawa to jedynie wierzchołek góry lodowej. - Zgadzam się, że muzeum potrzebna jest reforma, jednak prof. Piotrowski nie jest odpowiednią osobą do jej przeprowadzenia. - Jego styl pracy uniemożliwia dyskusję i porozumienie z pracownikami. Mimo że dyrektor zobowiązał się uwzględniać opinię grona kuratorów, przy podejmowaniu konkretnych decyzji ich zdania nie bierze pod uwagę - podkreślają pracownicy placówki.

- Dyskusje i konsultacje są pozorne, gdyż dyrektor słucha, lecz nie słyszy argumentów. Pytania o zasadność i cel wprowadzanych zmian są przez dyrekcję zbywane twierdzeniem, jakoby podejmowane doraźnie kroki były częścią długofalowej reformy. Całości tej reformy nam nie przedstawiono, otaczając ją aurą tajemnicy. Czy zatem sam autor zna cel rozpoczętej reformy? - pyta prof. Antoni Ziemba, przewodniczący Kolegium Kuratorów Muzeum Narodowego w Warszawie. To właśnie on w imieniu Kolegium Kuratorów MNW wystosował list z żądaniem dymisji dyrektora. Zarzucono w nim prof. Piotrowskiemu upolitycznienie i ideologizację programu Muzeum Narodowego, konfliktowość i antagonizowanie zespołu. Pracownicy merytoryczni placówki twierdzą, że wizja "muzeum krytycznego", otwartego na problemy społeczne, rozumiana jest przez prof. Piotrowskiego bardzo wąsko, bo nastawiona jest przede wszystkim na akcentowanie kwestii mniejszości kosztem szeroko pojętej tradycji. Zarzucają, iż muzeum pod jego kierownictwem powiela profil innych warszawskich instytucji kulturalnych, takich jak Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Galeria Zachęta, Muzeum Sztuki Nowoczesnej. W komunikacie, który wystosowali kuratorzy placówki, czytamy m.in.: "Przedstawiony przez dyrektora program Muzeum Narodowego ('Wizja i strategia MNW') jest radykalny politycznie. Zakłada zaangażowanie Muzeum w bieżące konflikty polityczne w społeczeństwie polskim. Ma charakter publicystyki politycznej. Kładzie akcent na spór, polemikę i konflikt. Opowiada się po jednej stronie polskiej sceny politycznej: po stronie ideologii lewicowej i ultralewicowej o profilu neomarksistowskim. Uważamy, że Muzeum - nawet to postulowane 'muzeum krytyczne' - powinno pozostać apolityczne - w tym sensie, że powinno być miejscem wielostronnego dialogu, prezentowania różnych poglądów, postaw, ideologii - a nie starcia, konfliktu, walki politycznej. Uważamy, że do krytycznego spojrzenia na problemy społeczne konieczny jest dystans, jaki daje wiedza o historii. Chcemy więc wystaw historycznych, poprzez tradycyjną sztukę patrzących na sztukę współczesną i na dzisiejsze społeczeństwo".

Profesorowi Piotrowi Piotrowskiemu zarzuca się ponadto lekceważenie systematycznej opieki konserwatorskiej nad zbiorami lekceważenie naukowego opracowania zbiorów w katalogach zbiorów, badań konserwatorskich, edukacji muzealnej. Poruszone przez środowisko kuratorów muzeum problemy pokazują, jak napięta jest sytuacja w stołecznym Muzeum Narodowym. Konflikt się zaognia, ponieważ Rada Powiernicza, która miała debatować nad odwołaniem prof. Piotrowskiego z pełnionej przez niego funkcji, nie tylko go nie odwołała, ale - co szczególnie zastanawiające - pogratulowała nowej wizji placówki.

Do dymisji!

Trudno pojąć, dlaczego dyrektor Piotrowski, którego odwołania domaga się grono specjalistów, nadal ma pełnię władzy. - Rozgłos, jaki nadano wystawie "Ars Homo Erotica", może świadczyć o tym, że dyrekcja Muzeum Narodowego ma nie tylko przyzwolenie obecnych władz rządowych, ale wręcz poparcie. Warto przypomnieć, iż jest to akcja, która nie dzieje się w odosobnieniu, bo także Galeria Zachęta w Warszawie prezentuje wystawę, w której aż roi się od elementów pornograficznych. Te dewiacje wystawiane w placówkach, które mają w nazwie przymiotnik "narodowy", dowodzą, że ich kierownictwo czuje się zupełnie bezkarne i zachowuje jak na własnych, prywatnych włościach, dogadzając gustom swoich mocodawców - oburza się Temida Stankiewicz-Podhorecka. Wszystko to dzieje się kosztem eliminowania z polskiej kultury dzieł narodowych, podkreślających korzenie naszej kultury, silnie związanej z tożsamością chrześcijańską. - Cała ta akcja pod płaszczykiem niby-tolerancji dla mniejszości seksualnych dąży do niszczenia naszej świadomości narodowej oraz - tak myślę - ma być przygotowaniem gruntu dla ustaw sejmowych dotyczących prawnego usankcjonowania związków homoseksualnych, a także adopcji dzieci przez takie właśnie pary. Uważam, że dyrektorzy Muzeum Narodowego oraz Zachęty powinni być zwolnieni z kierowania tymi placówkami w trybie natychmiastowym, bo obie wystawy dowodzą ich szkodliwej działalności dla polskiej kultury - stwierdza Stankiewicz-Podhorecka.

Misją Muzeum Narodowego - zapisaną w statucie - jest upowszechnianie, pielęgnowanie i przekazywanie tradycji oraz dziedzictwa kulturowego i narodowego, jakie znajduje się w zbiorach muzeum. Niestety, program obecnego dyrektora drastycznie rozmija się z tymi założeniami. - Bardzo wątpię w to, że w misję muzeum wpisuje się obecny program dyrektora - dodaje jeden z pracowników.

Całej sprawie nie dziwi się prof. Piotr Jaroszyński, kierownik Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
- Działalność dyrektora Piotrowskiego wpisuje się w odgórną walkę z naszą narodową kulturą i tożsamością. Podobni dyrektorzy powoływani są po to, żeby muzea narodowe nie pełniły swojej misji, nie podejmowały wielkich zadań, tylko bawiły się w prowokacyjne, prymitywne eksperymenty - zauważa. Według prof. Jaroszyńskiego, Muzeum Narodowe powinno przede wszystkim starać się o odzyskiwanie arcydzieł polskiego malarstwa rozsianych po całym świecie. - To jest podstawowy obowiązek Muzeum Narodowego, którego żadnemu dyrektorowi nie wolno naruszyć, i to musi być prawnie chronione - podkreśla. Kierownik Katedry Filozofii Kultury KUL konkluduje, że prezentowane w tak ważnej w Polsce placówce wystawy prac dewiantów to wielki wstyd i hańba. - Obawiam się, że nowy dyrektor chce wciągnąć muzeum do jakiejś walki ideologicznej i promowania ideologii antysztuki, której częścią jest sztuka gloryfikująca różnego rodzaju dewiacje. Chodzi o zawłaszczenie rdzenia świadomości narodowej, żeby kreować gusty, sposób widzenia, rozumienia, oceniania. Dyrektora Piotrowskiego powinno się natychmiast odwołać - kwituje prof. Jaroszyński.

Piotr Czartoryski-Sziler

NASZ DZIENNIK, 23 czerwca 2010

Już nie ma złudzeń - w naszej Ojczyźnie, w Polsce, rozpoczęła się zimna wojna. Większość parlamentarna, rząd i pełniący urząd prezydenta stanęli do...

Do wyników ostatnich wyborów parlamentarnych należy podchodzić ostrożnie, choć niewątpliwie mają one olbrzymie znaczenie. Przełamane zostało...

Suwerenność każdego dojrzałego narodu opiera się na dwóch podstawach: na własnej ziemi i na własnej kulturze. Gdy jakaś społeczność traci ziemię i...

Narodowa lekcja - recenzja Na książkę „Niezapomniane twarze” prof. Witolda Kieżuna składa się 16 krótkich opowiadań. Całość podzielona jest na cztery części, które obejmują...

Poezja w życiu człowieka rozwiniętego i dojrzałego odgrywa bardzo ważną rolę. Pozwala bowiem na błyskawiczne uchwycenie czasu i przestrzeni, dziejów...

Wiele osób oglądających telewizję skarży się, że przerwy między jednym a drugim programem pękają w szwach od reklam. Szczególne natężenie ma miejsce...

Przed pięćdziesięciu laty na Kresach Wschodnich przez kilka dni temperatura wynosiła minus trzydzieści stopni Celsjusza. W gospodarstwach ludzie...

We wspomnieniach Mój ostatni oddech Luis Bunuel, jeden z bardziej znanych reżyserów filmowych, zwierza się, że w zachowaniu heretyka zawsze...

Istotnym elementem walki politycznej jest walka na słowa (gr. logos - słowo, machia - walka). Wykorzystuje się w niej nie tylko słuszne zarzuty i...

Gdy pojęcie wojny wiążemy z bezpośrednią formą przemocy fizycznej z udziałem coraz bardziej wyrafinowanej broni, nie możemy zapominać o wojnie,...

Na wstępie chciałbym przeprosić czytelnika za te obce słowa, które pojawiły się nie dla magii, ale dlatego, że mają znaczenie prawie techniczne....

Komu przeszkadza godło? Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Sportu oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ze swoich oficjalnych stron...

W Polsce jako wyborcy mamy pewien żal do Polonii, że zbyt słabo włącza się w wybory, że frekwencja wyborcza jest wyjątkowo niska, spada poniżej...

Kult nowości i oryginalności przyczyni się do postępu w wielu dziedzinach, np. w technice czy naukach szczegółowych. Latamy samolotami i...

Jednym z największych paradoksów życia politycznego w Polsce jest ten, że krajem w ponad dziewięćdziesięciu procentach katolickim rządzą ludzie albo...

Nasze wyobrażenie o emigracji jest dość powierzchowne, a nierzadko mylne. Przede wszystkim emigracja polska w XX wieku była tak różnorodna, że nie...

Ideologia niszczy przekaz w TVP Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kulturoznawcą, wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II i w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i...

Czas walki z Bogiem trwa Na dzieje Kościoła w Polsce patrzymy często tak, jakby jego rola sprowadzała się wyłącznie do funkcji czysto religijnej, a na dzieje państwa i...

Można by pomyśleć, że gdy człowiek przychodzi na świat, to jego konto jest czyste i dopiero później wypełnia się różnego rodzaju zobowiązaniami....

Traugutt Styczeń przywodzi na myśl postać, która zabłysnęła w dziejach Polski wielkim heroizmem i wielką świadomością. Tą postacią jest Romuald Traugutt....

Mało jest pojęć, które byłyby dziś bardziej nadużywane niż pojęcie demokracji. W gazetach, w radiu, w telewizji, nawet w szkole, co drugie słowo to...

Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz wykładowcą Wyższej Szkoły...

Pomimo upadku komunizmu sowieckiego marksizm trwa nadal w swych rozlicznych mutacjach, zarówno w Polsce, jak i w świecie zachodnim. Jego główne...

Siedemdziesiąta dziewiąta rocznica odzyska nia przez Polskę niepodległości skłania do refleksji nie tylko nad sensem niepodległości, ale także nad...

W pocie czoła Człowiek nie może żyć bez pracy. Nie chodzi tu jednak o pracę jako źródło dochodu, ale o pracę jako aktywność, którą podejmujemy w sposób...

Nowa Lewica – wojna demonów Nie zrozumiemy walki toczonej w obrębie socjalizmu ani przez pryzmat konfliktu jednostek, ani przez pryzmat walki klas. Ponad tą walką toczy się...

Polska leży w Europie Środkowej. Jest państwem, które powstało ponad 1000 lat temu (966 r.). Polacy należą do plemion słowiańskich. W ciągu owego...

My z niego wszyscy... Adam Mickiewicz opuścił Paryż 11 września 1855 roku. Oficjalnie miał zająć się badaniem położenia Bułgarów pod panowaniem tureckim; na takiej...

Ostatnie wydarzenia w Polsce, wstrząsając podstawami naszej cywilizacji, zmuszają do formułowania zasadniczych pytań. Jednym z nich jest pytanie o...

Kapłani demokracji, czyli co to jest Trybunał Konstytucyjny Współczesna demokracja to bardzo skomplikowany ustrój, który coraz mniej ma wspólnego z tym ustrojem, jaki wymyślili starożytni Grecy. Można by...