Felietony-wywiady

WITAM PAŃSTWA NA MOJEJ STRONIE AUTORSKIEJ

PIOTR JAROSZYŃSKI

"Sic vive cum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiat" Seneka

Z Jamesem P. Kellym, prezesem Centrum Solidarności na rzecz Prawa i Sprawiedliwości w Stanach Zjednoczonych, prelegentem XI Międzynarodowego Sympozjum "Cywilizacje wobec multikulturalizmu", rozmawia prof. Piotr Jaroszyński.

Jakie najważniejsze zmiany dokonują się obecnie w Stanach Zjednoczonych?

- Podobnie jak wielu mieszkańców krajów Europy Zachodniej Amerykanie zaczęli zdawać sobie sprawę, że nadmiar rządowych wydatków, rządowe programy pomocowe i deficyt budżetowy są już dłużej nie do wytrzymania. Wskutek tego rośnie rozwarstwienie społeczne na tych, którzy są uzależnieni od pomocy rządowej, i na tych, którzy uważają, że rząd nie jest w stanie pomagać finansowo na tak wielką skalę.

Jak skuteczny jest socjalizm?

- Choć uważa się, że w Stanach Zjednoczonych panuje wolnorynkowy system kapitalistyczny, to od wielu lat socjalizm odciska piętno na naszej ekonomii. W coraz większym stopniu obywatele oczekują od rządu, że zapewni im żywność, mieszkania i opiekę zdrowotną. Rząd przejął kontrolę nad kilkoma większymi spółkami i mocno steruje pewnymi dziedzinami przemysłu, by osiągnąć określone cele. Ten "pełzający" socjalizm wiąże się ze wzrastającymi rządowymi podatkami i regulacjami, jest jednym z powodów, dla których Amerykanie utworzyli nową partię - Tea Party. Jej zwolennicy uważają, że socjalizm jest niewydajny, więc by ograniczyć jego wpływy, zorganizowali się politycznie.

Kto kontroluje najbardziej wpływowe media w Stanach Zjednoczonych?

- Przez długi czas, od lat 60. po 80., większość Amerykanów uważała, że media przekazują informacje w sposób bezstronny. Ale w latach 90. wielu Amerykanów zaczęło sobie uświadamiać, że główne programy informacyjne mają nastawienie liberalne. W konsekwencji ludzie biznesu i mediów podjęli wysiłek utworzenia programów neutralnych. Zaś dzięki "nowym mediom", takim jak magazyny internetowe, audycje dźwiękowe, konserwatywne talk radio (stacje radiowe nadające głównie wiadomości i wywiady), blogi, sytuacja się wyrównała.

Jakie są najważniejsze cechy konserwatyzmu?

- Wolność, osobista odpowiedzialność, ograniczone uprawnienia władzy, rządy prawa. Chociaż konserwatyści są za ograniczonym rządem, to nie oznacza, że są antyrządowi. W demokratycznym społeczeństwie rząd ma kilka ważnych zadań do spełnienia, takich jak obrona państwa, obrona granic, negocjacje, a następnie, jeśli zostaną zaakceptowane przez Senat Stanów Zjednoczonych, wcielanie w życie umów międzynarodowych. Niemniej jednak rząd zbyt często posuwa się za daleko i ingeruje w te sfery, które najlepiej pozostawić jednostkom i stowarzyszeniom tworzonym dobrowolnie. W gruncie rzeczy, ponieważ poszczególne stany i rząd federalny łamią tę zasadę, wiele stowarzyszeń, które zwykły odpowiadać za edukację lub opiekę zdrowotną, straciły niezależność, a ich istnienie całkowicie zależy od rządu. Ponadto, ponieważ rząd wziął na siebie odpowiedzialność za dostarczanie tylu usług obywatelom, wielu z nich nie chce brać osobistej odpowiedzialności za swoje działania.

Jak można manipulować prawem w społeczeństwie demokratycznym?

- Dzieje się to wówczas, gdy sędziowie (niewybrani demokratycznie, ale nominowani przez polityków) wydają wyroki bez uwzględnienia sensu praw, tak jak one zostały określone w procesie legislacyjnym lub jak były interpretowane we wcześniejszych wypadkach. Ten "sądowy nadaktywizm" burzy równowagę sił w demokracji. Prawem można również manipulować wówczas, gdy władza wykonawcza, poprzez swe możliwości regulujące na poziomie stanu lub państwa, nie wprowadza praw, które przeszły przez legislaturę lub które uzyskały poparcie sądu. A wreszcie przyjmując kolejne tomy skomplikowanych praw, które dla przeciętnego obywatela są niejasne i niezrozumiałe, ustawodawca może manipulować prawem. Co gorsza, działają różne prominentne lobby, które inicjują wprowadzanie kolejnych korzystnych dla siebie praw. Wiara w to, że obywatele Stanów Zjednoczonych mają przedstawicieli w wybranym przez siebie rządzie, jest coraz słabsza.

W jaki sposób możemy poprawić współpracę między Stanami Zjednoczonymi i Polską?

- Przygotowując się do podróży, sporo czytałem na temat jakże poruszającej historii waszego kraju, w tym długiej walki o wolność, miłości do Polski, jej mężnych i natchnionych patriotów, poetów i filozofów, oraz ważnej roli odgrywanej przez katolicyzm. Miłośnicy wolności i wiary w Ameryce i w Polsce powinni wzajemnie poznawać swoją przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Uważam, że konserwatywni i broniący wolności naukowcy z USA i Polski powinni dzielić się badaniami i doświadczeniami dotyczącymi tego, jak autorytarny lub niezaradny rząd może wpływać negatywnie na wolność osobistą lub ekonomiczną. Warto porównać rząd federalny w Waszyngtonie z urzędami Unii Europejskiej w Brukseli i Strasburgu. Polska, jako członek UE, zderzając się z urzędnikami w Brukseli czy występując na drogę sądową w Strasburgu, może wyciągnąć wartościowe lekcje z doświadczenia amerykańskiego, a więc co się może stać, gdy rząd federalny idzie za daleko, ingerując w suwerenność poszczególnych stanów, wolność jednostek i niezależność biznesu.

Czy to będzie Pana pierwsza wizyta w Polsce? Jakie ma Pan oczekiwania?

- Byłem w Polsce w ubiegłym roku, odwiedziłem Warszawę i Kraków, co sprawiło mi wiele radości. Mam nadzieję, że dowiem się jeszcze więcej o bogatej historii Polski i wyzwaniach, z jakimi musi się mierzyć. Liczę na to, że spotkam wielu przedsiębiorczych i gościnnych mieszkańców.

Dziękuję za rozmowę.

Nasz Dziennik, 14-15 kwietnia 2012

Pojęcie ubóstwa najczęściej łączymy z trudną sytuacją ekonomiczną, w jakiej może znaleźć się konkretny człowiek, konkretna rodzina lub jakiś naród....

Skarbem każdego kulturalnego narodu są blioteki. Księgi tam gromadzone pozwalają zarówno na prowadzenie specjalistycznych badań naukowych, jak i na...

Z prof. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, rozmawia Anna Ambroziak Po...

Wielka misja Radia Maryja Radio Maryja, Telewizja Trwam, "Nasz Dziennik", Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej wpisują się tak mocno w duszę Narodu Polskiego, że...

Przekraczanie śmierci Jednym z najbardziej charakterystycznych przejawów życia człowieka na ziemi, jest jego świadomość śmierci. Świadomość, która towarzyszy mu...

Nadchodzi zwycięstwo Z prof. dr. hab. Piotrem Jaroszyńskim, kierownikiem Katedry Filozofii Kultury na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, wykładowcą w...

Gdy Józef Conrad miał siedemnaście lat, marzenie, aby wyjechać w świat i zostać marynarzem, nabrało realnego kształtu. Nadszedł dzień wyjazdu. Był...

Przyjaźń Ludzie nawzajem się potrzebują, dlatego utworzyli różne wspólnoty, jak miasta, państwa, organizacje międzynarodowe. Potrzebują się też w mniejszych...

Czytając Conrada: HONOR Joseph Conrad był pisarzem angielskim. W swoich utworach literackich, z jednym wyjątkiem, nie poruszał spraw polskich. Wyjątek ten to krótkie...

Istotnym elementem walki politycznej jest walka na słowa (gr. logos - słowo, machia - walka). Wykorzystuje się w niej nie tylko słuszne zarzuty i...

Jadąc przez Polskę w dniu Święta Niepodległości, można było zaobserwować, jak coraz bardziej polaryzują się środowiska, miejscowości, regiony. Są...

Technika zaszła dziś tak daleko, że wiele produktów takich jak kleje czy wykładziny nie wydzielają już nieprzyjemnego zapachu. Ale ten przykry...

Gender: Od antykoncepcji do homoseksualizmu W ramach walki z grożącym ludzkości domniemanym przeludnieniem zaczęto stosować głównie dwie metody: antykoncepcję – która ma zapobiegać poczęciu...

W imię nienawiści Teatr stał się narzędziem niszczenia polskiego katolicyzmu i polskiego patriotyzmu. Profanacja, skandal, prowokacja, bluźnierstwo, ohyda. Wystawiany...

W rocznicę niepodległości Rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów skłaniać może do wielu refleksji. Zależy, kto się zastanawia i z kim zamierza...

Żyjemy w czasach, w których świadomość społeczna jest nieomal w całości zdominowana przez masowe media. O czym nie mówią media, tego nie ma lub to...

Jest zastanawiające, jak wiele ocen sytuacji, w której znajduje się nasz naród, jest powierzchownych, wręcz niefrasobliwych... Na czym polega błąd?...

Życie człowieka i życie narodów płynie w czasie. Czasu, który minie, już nie da się przywrócić, odchodzi bezpowrotnie. Wszystko, co żyje, żyje ku...

Jan Dworak ingeruje w nauczanie Kościoła dotyczące osób z zaburzeniami tożsamości psychoseksualnej. Przewodniczący KRRiT Jan Dworak wezwał o. dr....

Nowa Lewica – w pułapce równości Pojęcie równości (égalité) zostało wypisane na sztandarach rewolucji francuskiej jako podstawowe hasło triady: wolność, równość, braterstwo. Od tego...

Przełom tysiącleci to okazja do zrobienia pewnego bilansu. Chrześcijaństwo trwa od dwóch tysięcy lat, w Polsce od ponad tysiąca. Co faktycznie...

Postępuje proces dechrystianizacji Europy. Przejawia się to na wszystkich polach kultury, w nauce i edukacji, w moralności, ekonomii i polityce, w...

Jednym z najważniejszych czynników determinujących kierunek zmian w najbardziej podstawowych dziedzinach życia, takich jak ekonomia, polityka,...

"Feliks Koneczny jest niezastąpiony tam, gdzie pojawia się pytanie o tożsamość Zachodu" - podkreśla w książce "Przywracanie pamięci" prof. Piotr...

Odwiedzając Nowy York miałem nie raz okazję wjechać windą na sam dach World Trade Center. Roztaczał się stamtąd niesamowity widok: od północy na...

Obudzić młodzieńcze pasje Łacina, greka, filozofia, retoryka, kaligrafia – trudno dziś znaleźć te przedmioty w programach szkół, choć przez wieki były nieodzownym elementem...

Albert Speer to jeden z głównych twórców potęgi III Rzeszy. Najpierw był nadwornym architektem, który w lot chwytał rozmach pomysłów fuhrera,...

Rodzina – zgodność dusz Pokrewieństwo tworzy ramy życzliwości, ale to za mało, aby powstał głębszy kontakt między członkami rodziny, aby zrodziła się wzajemna miłość i...

Przebudzenie wiosny Fenomen budzącej się wiosny za każdym razem, od nowa, budzi zdziwienie, zaciekawienie i zachwyt. Zdziwienie, bo do martwej – wydawałoby się – ziemi...

Na kilka dni przed wyborami w Polsce odbyły się wybory w Stanach Zjednoczonych. Wygrali je, jak wiadomo, demokraci, którzy mieć będą większość...